Καρλ Μαρξ
(Μάης 2007,
του Μάριου Σιαμμά)
“Οι φιλόσοφοι μέχρι σήμερα προσπαθούσαν να εξηγήσουν τον κόσμο.
Το ζήτημα είναι να τον αλλάξουμε!”
Ο Κάρολος Μαρξ γεννήθηκε στις 5 Μαΐου του 1818 στη γερμανική πόλη Τρίρ και ήταν το τρίτο στη σειρά παιδί του Ερρίκου και της Εριέττας Μαρξ. Από μικρός έμαθε να αυτομορφώνεται διαβάζοντας Βολτέρο, Ρουσσώ, Ντιντερό κι άλλους φιλόσοφους. Από το 1830 ως το 1835 ο Κάρολος Μαρξ πήρε τις γνώσεις της μέσης εκπαίδευσης στο κολέγιο της Τρίρ και σπούδασε στο πανεπιστήμιο του Βερολίνου. Εκεί βυθίστηκε με πάθος στις μελέτες του, αν και πολύ γρήγορα διεύρυνε το μελετητικό του πεδίο πέρα από τις απαιτήσεις του πανεπιστημίου, αφού τα μαθήματα της σχολής ελάχιστα απαντούσαν στους προβληματισμούς του. Ιδιαίτερη προσήλωση έδειξε στη μελέτη της φιλοσοφίας για τη σπουδαιότητά της οποίας είχε πλήρη επίγνωση. Αν και μελέτησε σε βάθος τα φιλοσοφικά ρεύματα ο νεαρός Μαρξ στάθηκε με ιδιαίτερη προσοχή στη φιλοσοφία του Χέγκελ και οι θεωρητικές του αναζητήσεις τον οδήγησαν να πάρει μέρος στο κίνημα των νεοχεγκελιανών που διακρίνονταν για το ριζοσπαστισμό τους, την κριτική τους στη θρησκεία και την προσπάθειά τους να κατανοήσουν τους νόμους της κοινωνικής εξέλιξης.
Ο Μαρξ ολοκλήρωσε τις σπουδές του ως διδάκτορας της Φιλοσοφίας. Το οξύ και διεισδυτικό πνεύμα του, η επιστημονική του επάρκεια και η διαρκής ενασχόλησή του με τις επιστήμες τον έκανε να ξεχωρίζει απ’ όλους τους νεοχεγκελιανούς για να καταλήξει στη συνέχεια να χαράξει το δικό του ξεχωριστό δρόμο θεμελιώνοντας την επιστήμη του διαλεκτικού και ιστορικού υλισμού.
Ο κομμουνιστικός προσανατολισμός του Μαρξ θα φανεί καθαρά από τα πρώτα βήματα που κάνει αρθρογραφώντας στην «Εφημερίδα του Ρήνου» και μελετώντας πολιτική οικονομία. Η συνάντησή του με τον Ένγκελς θεωρείται ιστορική, γιατί στη διάρκεια της διαπιστώθηκε κοινή αντίληψη των πραγμάτων με αποτέλεσμα να ξεκινήσει η φιλία και η συνεργασία τους. Η ταύτιση των δρόμων των δύο ανδρών, αν και ξεκινάει με τη συνάντησή τους στο Παρίσι, ιστορικά θεμελιώνεται με τα έργα τους «Γερμανική Ιδεολογία», «Η Αγία Οικογένεια» και πάνω απ’ όλα με το «Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος». Από εκεί κι έπειτα, είτε συγγράφουν παράλληλα, είτε από κοινού, το έργο των Μαρξ και Ένγκελς είναι ενιαίο και αδιαίρετο, η επιστημονική - επαναστατική θεωρία της εργατικής τάξης που έχει την κοσμοϊστορική αποστολή να καταργήσει την εκμετάλλευση με το πέρασμα από τις ταξικές κοινωνίες, στην αταξική ποιοτικά ανώτερη κοινωνία.
Στο μεγαλοφυές έργο του «Το Κεφάλαιο» αποκαλύπτει τις εσωτερικές αντιφάσεις του καπιταλισμού και αποδεικνύει ότι έχει ιστορικά όρια και η κατάργησή του είναι νομοτελειακή. Ο Μαρξ είχε ανακαλύψει τον ειδικό νόμο κίνησης του σημερινού κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής και της κοινωνίας που προέρχεται απ’ αυτόν. Με τη διατύπωση του νόμου της υπεραξίας φωτίστηκαν με μιας όλα, ενώ όλες οι προηγούμενες έρευνες, τόσο των αστών οικονομολόγων, όσο και των σοσιαλιστών κριτικών είχαν αποδειχθεί ανυπόστατες. Ο Μαρξ ήταν ο άνθρωπος της επιστήμης που μελετούσε τα πάντα σε βάθος, αλλά κι ένας επαναστάτης που χρησιμοποιούσε την επιστήμη ως μια κινητήρια επαναστατική δύναμη.
Ο ίδιος δεν παρέμεινε μονάχα στη διαμόρφωση της θεωρίας του, όσον αφορούσε τον επιστημονικό κομμουνισμό. Ηταν άνθρωπος της δράσης γιατί προπαντός ήταν επαναστάτης. Ο αγώνας ήταν το στοιχείο του. Tο πρώτο κομμουνιστικό κόμμα η “Ένωση Κομμουνιστών”, και η Πρώτη Διεθνής, δημιουργήθηκαν βασικά με την δική του αποφασιστική δράση, ενώ ο ίδιος είχε συμμετοχή στην καθοδήγηση της πάλης της εργατική τάξη της Γαλλίας στην Παρισινή Κομμούνα και όχι μόνο. Από τον Μαρξ η εργατική τάξη απέκτησε τη συνείδηση της θέσης της στην ιστορική εξέλιξη, για το πέρασμα της κοινωνίας από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό.
Ο Κάρολος Μαρξ πέθανε χωρίς να αφήσει κληρονομιά ή διαθήκη. Εκτελεστές της φιλολογικής του κληρονομιάς άφησε την μικρότερη κόρη του Ελεονόρα και τον Ένγκελς. Όλη η υλική περιουσία του εκτιμήθηκε σε 250 λίρες που αφορούσε κυρίως την εκτίμηση της αξίας των επίπλων του σπιτιού του και των βιβλίων του. Έζησε και πέθανε φτωχός. Κατάφερε όμως να πλουτίσει την εργατική τάξη - κι ολόκληρη την ανθρωπότητα - με το επιστημονικό του έργο και την ακαταμάχητη επιστήμη του διαλεκτικού και ιστορικού υλισμού. Ο Μαρξισμός, φέρει μόνο το όνομα του Μαρξ. Χωρίς αμφιβολία, όμως, είναι έργο τόσο του Μαρξ όσο και του Ένγκελς.
Εκδηλώνονται σήμερα όλες οι εσωτερικές και εξωτερικές αντιθέσεις του καπιταλισμού όπως τον είχε ερμηνεύσει ο Μαρξ, στα πλαίσια της παγκόσμιας οικονομίας. Οι αντιθέσεις και οι ανταγωνισμοί ανάμεσα στους κεφαλαιοκράτες και τα καπιταλιστικά κράτη οξύνονται στο έπακρο. Οι ιμπεριαλιστικοί πόλεμοι βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη και οι ταξικές ανισότητες οξύνονται δραματικά. Παρά την ανατροπή της σοσιαλιστικής κοινότητας στην Ευρώπη, η θεωρία και οι προβλέψεις του Μαρξ επαληθεύονται. Πολλοί αστοί ιδεολόγοι και οικονομολόγοι χωρίς να αποδέχονται το μαρξισμό καταφεύγουν στις υποδείξεις του για την ερμηνεία των σύγχρονων εξελίξεων αλλά και για να αντιμετωπίσουν το εργατικό κίνημα.
Ο Μαρξ ήταν γέννημα της εποχής του. Ήταν η προσωπικότητα που ανακάλυψε τους νόμους της κίνησης του καπιταλισμού και μας έδωσε το θεωρητικό εργαλείο ερμηνείας της Ιστορίας αποκαλύπτοντας τους νόμους της κοινωνικής εξέλιξης. Ο μαρξισμός δεν εμφανίστηκε από το πουθενά ούτε ήταν προϊόν της δημιουργικής φαντασίας του Μαρξ. Ήταν και είναι η ιστορική αναγκαιότητα της εποχής μας. Τούτης της εποχής που ασφυκτιά μέσα σε ένα σύστημα που έχει σαπίσει και γεράσει, αλλά αρνείται να πεθάνει. Δεν είναι ούτε ουτοπία, ούτε ευσεβής πόθος. Είναι η ιστορική νομοτέλεια. Οι λαοί θα ξαναβγούν στο προσκήνιο και ο τροχός της Ιστορίας θα κυλήσει ξανά.
«Όλη η μεγαλοφυΐα του Μαρξ βρίσκεται στο ότι έδωσε απαντήσεις στα ερωτήματα που είχε ήδη θέσει η πρωτοπόρα σκέψη της ανθρωπότητας. Η διδασκαλία του γεννήθηκε σαν κατευθείαν και άμεση συνέχιση της διδασκαλίας των πιο μεγάλων εκπροσώπων της φιλοσοφίας, της πολιτικής οικονομίας και του σοσιαλισμού» Ι.Β. Λένιν.
