Η οκτωβριανή επανάσταση
Στις 7 του Νοέμβρη συμπληρώνονται 92 χρόνια από τη Μεγάλη Οκτωβριανή Επανάσταση, το κορυφαίο γεγονός του 20ου αιώνα. Μια νέα εποχή στην παγκόσμια ιστορία εγκαινιάστηκε γιατί για πρώτη φορά στην πορεία της ανθρωπότητας, ο λαός μιας χώρας πήρε την εξουσία στα χέρια του. Η νέα κοινωνία που ξεκίνησε να χτίζεται στην Ανατολική Ευρώπη, με την καθοδήγηση των κομμουνιστικών κομμάτων, έδωσε κατακτήσεις και οφέλη στο λαό, που ούτε σήμερα δεν τα απολαμβάνουν οι εργαζόμενοι των καπιταλιστικών κρατών. Το ζωντανό παράδειγμα μιας κοινωνίας, που διασφάλιζε πρωτόγνωρα λαϊκά κι εργατικά δικαιώματα, ενέπνεε τους αγώνες και τις διεκδικήσεις των εργαζομένων και της νεολαίας ακόμα και των καπιταλιστικών χωρών. Γι’ αυτό, ο καρπός της επανάστασης, η Σοβιετική Ένωση και τα υπόλοιπα σοσιαλιστικά κράτη, γνώρισαν το λυσσαλέο μίσος, όχι μόνο της ρωσικής πλουτοκρατίας, αλλά και των εκμεταλλευτών κάθε κράτους.
Σήμερα όλοι παραδέχονται ότι στο επίκεντρο των σημερινών, καπιταλιστικών κοινωνιών βρίσκονται τα κέρδη των μεγαλοεπιχειρηματιών. Στο σοσιαλισμό όμως που γνώρισε η ανθρωπότητα τον 20ο αι., ο λαός, ο εργάτης, ο άνθρωπος και οι ανάγκες του ήταν το μέτρο και το κριτήριο κάθε κρατικής πολιτικής. Ίσως η δική μας γενιά να μην μπορεί καν να φανταστεί πώς είναι σε μια χώρα η ανεργία και η φτώχεια να είναι μηδενική. Τα ναρκωτικά, η πορνεία, η εγκληματικότητα να είναι άγνωστα πράγματα, και κανένας πολίτης να μην καταχρεώνεται για να έχει σπίτι, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, δικαίωμα στη μόρφωση, αφού αυτά είναι απόλυτα διασφαλισμένα από το κράτος.
Μέσα σε λίγα χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση η ανεργία εξαλείφθηκε στη Σοβιετική Ένωση. Ο σοβιετικός εργάτης εργαζόταν σε σταθερό ημερήσιο χρόνο που δεν ξεπερνούσε τις 41 ώρες την εβδομάδα και τις 36 ώρες για όσους δούλευαν σε ανθυγιεινές εργασίες (σήμερα η ΕΕ προωθεί εβδομαδιαία εργασία 65 και περισσοτέρων ωρών).Σε όλους τους εργαζομένους εξασφαλίζονταν μέρες εβδομαδιαίας ανάπαυσης και ετήσιες άδειες με αποδοχές. Έτσι όλοι απέκτησαν ουσιαστικό και δημιουργικό ελεύθερο χρόνο, αφού υπήρχαν στην υπηρεσία του λαού επαρκείς και ποιοτικές υποδομές και υπηρεσίες (θέατρα, βιβλιοθήκες, γυμναστήρια πολιτιστικά και μορφωτικά ιδρύματα, παραθεριστικά κέντρα, αναπαυτήρια). Η κοινωνική ασφάλιση ήταν καθολική και οι εισφορές δεν προέρχονταν από το μισθό των εργαζομένων, αλλά από τα κονδύλια των επιχειρήσεων και τον κρατικό προϋπολογισμό. Το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης ήταν τα 60 χρόνια για τους άντρες και τα 55 για τις γυναίκες. Κάθε πολίτης είχε εξασφαλισμένη από το κράτος κατοικία και δημόσιες υπηρεσίες (συγκοινωνίες, ηλεκτρισμό κλπ). Άλματα έγιναν και στην υγεία. Όταν γεννιόταν η ΕΣΣΔ, η μέση διάρκεια ζωής ήταν τα 32 χρόνια, 1 στα 2 παιδιά πέθαινε μέχρι την ηλικία των 5, ενώ σε ολόκληρη τη χώρα υπήρχαν μόλις 20.000 γιατροί. Το 1987, όμως, η μέση διάρκεια ζωής έφτασε τα επίπεδα των ανεπτυγμένων χωρών (69 έτη), υπήρχαν 1,1 εκατομμύριο γιατροί και όλοι οι πολίτες είχαν δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.
Ο μαζικός αναλφαβητισμός ήταν η «κληρονομιά» που άφησε η τσαρική Ρωσία στην Σοβιετική Ένωση. Το 75% δεν ήξερε καν γραφή και ανάγνωση και όλες οι βαθμίδες εκπαίδευσης και ειδικά οι ανώτατες ήταν σχεδόν αποκλειστικά προνόμιο των πλουσίων (το 80% των παιδιών δεν μπορούσε να φοιτήσει ούτε στο δημοτικό). Η Επάνασταση άνοιξε τις πόρτες των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων στην εργατική τάξη και την αγροτιά. Καθιερώθηκε η δωρεάν και υποχρεωτική παιδεία, η κοινή φοίτηση των δύο φύλων στα σχολεία, χωρίστηκε το σχολείο από την εκκλησία και κατοχυρώθηκε ο σεβασμός στη γλωσσική και πολιτισμική ταυτότητα κάθε μιας από τις εκατοντάδες εθνότητες που συμβίωναν μέσα στην ΕΣΣΔ. Μέχρι το 1959 ο αναλφαβητισμός εξαλείφτηκε ολοκληρωτικά και πάνω από τα 3/4 των εργαζομένων της ΕΣΣΔ απέκτησαν ανώτατη ή πλήρη μέση μόρφωση. Αυτό οδήγησε σε άνθηση των επιστημών, κοσμοϊστορικά επιτεύγματα όπως η πτήση του πρώτου ανθρώπου στο διάστημα και η δημιουργία ενός τεράστιου αποθέματος επιστημονικής γνώσης στις θετικές επιστήμες, την ιατρική κλπ. Η συντριπτική πλειοψηφία των εργαζομένων απέκτησε δικαίωμα στην άσκηση και την άθληση. Στις επιχειρήσεις, στις υπηρεσίες και τα εκπαιδευτικά ιδρύματα οργανώνονταν γυμναστικές ασκήσεις και μεσολαβούσαν αθλητικά διαλείμματα, που υπολογίζονταν σαν τμήμα του εργάσιμου χρόνου. Για τη βελτίωση της υγείας και τις ανάγκες του μαζικού αθλητισμού ξοδευόταν κάθε χρόνο το ένα τέταρτο του συνδικαλιστικού. Οι σημερινές αθλητικές επιτυχίες των πρώην σοσιαλιστικών χωρών έχουν τη ρίζα τους στις υποδομές και την παράδοση που κληροδότησε το σοσιαλιστικό σύστημα.
Η σοβιετική εξουσία γύρισε πραγματικά σελίδα στην πορεία της ισοτιμίας των δύο φύλων. Για πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία κατοχυρώθηκε η πολιτική ισοτιμία της γυναίκας (στο πρώτο σοβιετικό σύνταγμα, 1918), δίνοντας πλήρη εκλογικά δικαιώματα στη γυναίκα και καταργώντας όλα τα αναχρονικά στοιχεία στο οικογενειακό δίκαιο. Θεσπίστηκε ίση αμοιβή ανδρών-γυναικών για ίση δουλειά και η γυναίκα κατείχε τόση γη όση και ο άντρας. Η προστασία της μητρότητας αποτελούσε βασικό καθήκον του σοβιετικού κράτους, ώστε η γυναίκα να έχει τη δυνατότητα να συνδυάσει την παραγωγική και κοινωνική δραστηριότητα, με τη μητρότητα και την ανατροφή των παιδιών της. Απαγορευόταν η νυχτερινή εργασία των γυναικών, χορηγούνταν πληρωμένη άδεια εγκυμοσύνης για 112 ημέρες, επίδομα τοκετού, οργανώθηκε δίκτυο ιατρείων για την παρακολούθηση των γυναικών στα μαιευτήρια, δημιουργήθηκαν εκατοντάδες παιδικές πολυκλινικές και καθιερώθηκε η γενική ιατρική παρακολούθηση από παιδίατρους και μόνιμες νοσοκόμες.
Θα χρειάζονταν πολλές σελίδες για να αναφερθούμε σε όλα τα κοινωνικά επιτέυγματα του σοσιαλισμού, στη συμβολή της ΕΣΣΔ για να συντριβεί ο χιτλεροφασισμός, στην κατάρρευση της αποικιοκρατίας, στη λαϊκή συμμετοχή στη διακυβέρνηση και στην ειρηνική συνύπαρξη σ’ενα κράτος τόσων λαών κι εθνών, οι οποίοι, ας σημειωθεί, σήμερα αιματοκυλίζονται. Ταυτόχρονα, δεν υποβαθμίζουμε τα μεγάλα λάθη που έγιναν από τη σοβιετική ηγεσία που, σε συνδυασμό με την πίεση του αμερικανονατοϊκού ιμπεριαλισμού, οδήγησαν στη διάλυση της ΕΣΣΔ και την παλινόρθωση του καπιταλισμού. Μια κατάληξη που δεν ήταν αναπόφευκτη, αλλά αντίθετα, ήταν αποτέλεσμα εγκληματικών παρεκκλίσεων από τις αρχές του μαρξισμού-λενινισμού και τις σοσιαλιστικές αξίες. Εμείς μιλούμε θαρρετά για αυτά τα λάθη, όχι όμως από τη σκοπιά της ισοπέδωσης και του αντικομμουνισμού. Υπογραμμίζουμε και μελετούμε τα λάθη αυτά, γιατί η εμπειρία που άφησε ο σοσιαλισμός του 20ου αι., θετική και αρνητική, είναι πολύτιμη για το εργατικό κίνημα, ώστε «η επόμενη έφοδος στο μέλλον» να είναι οριστικά νικηφόρα.
Η σύγκριση της θέσης του εργαζόμενου και του νέου της καπιταλιστικής κοινωνίας με αυτή σε μια σοσιαλιστική, είναι καταπελτική υπέρ του σοσιαλισμού. Για αυτό, στις σημερινές συνθήκες της κρίσης, τα πολυεθνικά μονοπώλια και τα κέντρα χειραγώγησης της «κοινής γνώμης» δίνουν ιδιαίτερο βάρος στην κατασυκοφάντηση του σοσιαλισμού και της Σοβιετικής Ένωσης (βλ. εξίσωση κομμουνισμού-φασισμού). Θέλουν να σβήσουν από τη συνείδηση των λαών ότι υπήρχε και υπάρχει άλλος δρόμος από αυτόν της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο. Όμως, οι κρίσεις, τα αδιέξοδα, οι πόλεμοι, η εξαθλίωση και οι ανισότητες που γεννά ο καπιταλισμός δείχνουν ότι, όχι μόνο υπάρχει άλλος δρόμος, αλλά ότι ο σοσιαλισμός είναι ο μόνος δρόμος για την εργατική τάξη και τη νεολαία, για τους λαούς και για όσους θέλουν την ειρήνη.
