(Απρίλης 2007,
του Χρίστου Χριστόφια)
Η πολυτάραχη ζωή του Εζεκία Παπαϊωάννου ξεκίνησε από τη γενέτειρα του, το χωριό Κελλάκι της επαρχίας Λεμεσού. Στις δύσκολες εκείνες μέρες ολόκληρη η Κύπρος μαστιζόταν από τη φτώχεια και την πείνα. Παρά το γεγονός ότι αποφοίτησε από την Αμερικανική Ακαδημία Λάρνακας με άριστα, το όνειρό του να συνεχίσει τις σπουδές του δουλεύοντας και σπουδάζοντας συνθλίβεται μέσα από τις αντίξοες συνθήκες της κοινωνίας. Δουλεύει ως εργάτης πρώτα στο μεταλλείο της Φουκάσας, αργότερα στο λιμάνι του Πειραιά και καταλήγει στο Λονδίνο. Εκεί έκανε πολλές δουλειές αλλά το όνειρό του παραμένει ανεκπλήρωτο. Η κοινωνική αδικία που περίσσευε, τον σπρώχνει στον αγώνα ενάντια στη ρίζα του κακού, κατά του συστήματος της στυγνής εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο. Το 1932 κατατάσσεται στο Κομμουνιστικό Κόμμα Μεγάλης Βρετανίας και συνδέεται ιδιαίτερα με τον τότε Γενικό Γραμματέα Χάρρυ Πόλιτ με τον οποίο συνεργάζεται στενά. Όμως η μεγαλύτερη εμπειρία που πέρασε ήταν η σχολή της ζωής, της δουλειάς σαν εργάτης από την οποία διδάχθηκε τα πάντα. Από τότε μέχρι την τελευταία πνοή του θ’ αφιερώσει τη ζωή του στον αγώνα της εργατικής τάξης. Θα πιστέψει στην επαναστατική ιδεολογία του Μαρξισμού-Λενινισμού και θα παραμείνει μέχρι το τέλος στρατευμένος στο Κόμμα της εργατικής τάξης και στην υπόθεση του σοσιαλισμού.
Γνήσιος διεθνιστής και φλογερός αντιφασίστας, συγκλονίζεται από τον αγώνα υπεράσπισης της δημοκρατίας κατά των φασιστικών ορδών του Φράνκο. Με την πρώτη είδηση ότι γίνονται δεκτοί εθελοντές κατατάσσεται μαζί με άλλους κομμουνιστές στη διεθνή ταξιαρχία και βρίσκεται στο μέτωπο της Ισπανίας το 1936. Στη μάχη της Κόρδοβας τραυματίζεται και για αρκετό καιρό κουτσαίνει. Μέσα του μαζί με τα θραύσματα της οβίδας διατηρεί και γιγαντώνει την πίστη του στη δημοκρατία. Συνειδητός αντιφασίστας, με την έκρηξη του β’ παγκοσμίου πολέμου σπεύδει να εγγραφεί εθελοντής για να πολεμήσει τον χιτλερικό φασισμό. Λόγω της κλονισμένης υγείας του στην ιατρική εξέταση απορρίπτεται, αλλά με την επιμονή του γίνεται δεκτός στην αντιαεροπορική άμυνα, και σε όλη τη διάρκεια του πολέμου προσφέρει με δέσμευση και αυταπάρνηση τις υπηρεσίες του, όλες εκείνες τις μέρες των εφιαλτικών βομβαρδισμών του Λονδίνου.
Μετά τον πόλεμο επιστρέφει στην Κύπρο και εντάσσεται στις γραμμές του ΑΚΕΛ. Χρόνια δύσκολα για το ΑΚΕΛ και για τον απελευθερωτικό αγώνα του λαού μας. Δουλεύει με όλη τη ψυχή του για το πλάτεμα και το δυνάμωμα του Κόμματος. Το 1946 η Κεντρική Επιτροπή του Κόμματος το διορίζει διευθυντή της εφημερίδας «Δημοκράτης». Το 1947 αναλαμβάνει Κεντρικός Οργανωτικός Γραμματέας και το 1949 στο ιστορικό 6ο Συνέδριο του κόμματος εκλέγεται στο πόστο του Γενικού Γραμματέα του ΑΚΕΛ, θέση που κράτησε μέχρι το θάνατό του. Στα 1955 με την κήρυξη του κόμματος εκτός νόμου συλλαμβάνεται από τις αποικιακές αρχές μαζί με άλλες δεκάδες στελέχη του κόμματος και ρίχνεται στις φυλακές. Με τη βοήθεια του παράνομου μηχανισμού του κόμματος δραπετεύει και συνεχίζει μαζί με άλλους συντρόφους, τον αγώνα για τη λευτεριά της Κύπρου.
Με την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας εκλέγεται βουλευτής μέχρι τέλους της ζωής του. Διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη Βουλή και στο εξωτερικό προβάλλοντας με σθένος και δέσμευση τις θέσεις του κόμματος, συμβάλλοντας αποφασιστικά στη διεθνοποίηση του Κυπριακού με τη συμπαράσταση της ΕΣΣΔ και ολόκληρης της σοσιαλιστικής κοινότητας. Συνεργάστηκε και στήριξε τον Πρόεδρο Μακάριο στα δύσκολα χρόνια πριν και μετά το δίδυμο έγκλημα του 1974 και συνέβαλε αποφασιστικά στη χάραξη της γραμμής του αγώνα της Κύπρου για δικαίωση, ανεξαρτησία και κυριαρχία.
Με πάθος καταδικάζει και ξεσκεπάζει το ρόλο των ιμπεριαλιστών στα αντικυπριακά σχέδια. Χαρακτηριστικά, αναλύοντας τους σκοπούς, τους στόχους των ξένων κέντρων, τρεις μήνες πριν από το πραξικόπημα της ο Παπαϊωάννου προειδοποιεί: «Κύριος στόχος των εγκληματικών αυτών σχεδίων, παραμένει η δολοφονία του Προέδρου Μακαρίου και η ταυτόχρονη πραξικοπηματική κατάληξη της εξουσίας. Ο ιμπεριαλιστικός εγκέφαλος που κινεί και χρηματοδοτεί τα νήματα της συνωμοσίας, τόσο κατά του Κυπριακού όσο και του ελληνικού λαού, έχει σαν έδρα του την Αθήνα και δεν είναι άλλος από την αμερικανική ΣΙΑ». Στην ίδια ομιλία του καταγγέλλει ότι «οι δικτατορικοί, στρατιωτικοί κύκλοι των Αθηνών και οι αντιδραστικοί σοβινιστικοί κύκλοι της Άγκυρας, έχουν ουσιαστικά συνασπισθεί σε μια ανίερη συμμαχία κατά του κυπριακού λαού και της Κύπρου, με στόχο τον διαμελισμό, ή τη συγκυριαρχία και την ένταξη της στο επιθετικό στρατιωτικό σύστημα του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Μεσόγειο».
Καθοδηγεί τον αγώνα για αδελφοσύνη Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων ενάντια στον ιμπεριαλισμό και στον εθνικισμό και είναι οδηγητής της ενότητας της κυπριακής εργατικής τάξης: «…Άσβεστη θα παραμένει στους αιώνες η μνήμη των Τουρκοκυπρίων κομμουνιστών και δημοκρατών, που έπεσαν θύματα του σωβινισμού και της μισαλλοδοξίας, στον κοινό αγώνα για λευτεριά, ειρήνη και προκοπή της Κύπρου. Το όνομα του Ντερβίς Αλή Καβάζογλου, του Αϊχάν Χικμέτ, του Αχμέτ Γκουργκάν, του Φαζίλ Οντούρ και τόσων άλλων θα μνημονεύονται στον αιώνα από τους Κύπριους πατριώτες, Έλληνες και Τούρκους. Το Κόμμα μας είναι περήφανο γιατί είχε στις γραμμές του τέτοιους ατρόμητους κομμουνιστές, όπως τους Τουρκοκύπριους συμπατριώτες μας που έπεσαν κάτω από τα βόλια των τρομοκρατών.» Σε μνημόσυνο του Καβάζογλου, είχε πει χαρακτηριστικά: «Πάνω από τον τάφο του σημαιοφόρου της ελληνοτουρκικής φιλίας και συνεργασίας τείνουμε το χέρι προς τους Τουρκοκύπριους συμπατριώτες μας! Μαζί ζήσαμε αρμονικά για εκατοντάδες χρόνια και μαζί θα ζήσουμε και στο μέλλον. Είμαστε όλοι θύματα του ίδιου άσπονδου εχθρού, του ιμπεριαλισμού».
Ο αείμνηστος σύντροφος αποτέλεσε για χρόνια στόχο της αντίδρασης. Συκοφαντίες, απειλές, βομβιστικές επιθέσεις και συνωμοσίες ενάντια στη ζωή του και αυτή των συντρόφων του δεν τον πτοούν αλλά ατσαλώνουν τη θέλησή του. Κέρδισε εκτίμηση για το έργο του όχι μόνο στο κόμμα του και τον κυπριακό λαό αλλά στο διεθνές κομμουνιστικό κίνημα που τον τίμησε με υψηλές τιμητικές διακρίσεις. Σφυρηλάτησε σχέσεις αδελφοσύνης και εκτίμησης με τα αδελφά κόμματα και ειλικρινούς φιλίας με τους κομμουνιστές ηγέτες ιδιαίτερα της Ελλάδας και της Τουρκίας. Στα χρόνια που ο αντικομμουνισμός εκφραζόταν ως πολεμική και υπόσκαψη της Σοβιετικής Ένωσης και της σοσιαλιστικής κοινότητας ο ιστορικός ηγέτης του ΑΚΕΛ ξεκαθαρίζει: «Για μας και για όλους τους κομμουνιστές πιστεύω υπάρχει ένας σοσιαλισμός-κομμουνισμός. Αυτό που θεμελιώθηκε και αναπτύχθηκε από τους Μαρξ-Ενγκελς και που τον επεξεργάστηκε και εφάρμοσε στην πράξη ο μεγαλύτερος επαναστάτης των αιώνων ο Βλαδιμήρ Ίλιτς Λένιν». Η ιδεολογική του σταθερότητα και κατηγορηματική απόρριψη θεωριών που υποτιμούν το ρόλο της εργατικής τάξης και συμβιβάζονται με την αστική ιδεολογία ήταν γνωρίσματα της προσωπικότητάς του.
Η ολοκληρωτική αφοσίωση στο Κόμμα και στο Λαό, η ακεραιότητα του χαρακτήρα, η τιμιότητα, η λιτότητα και η απλότητα, η πλήρης ανιδιοτέλεια και το άσπιλο της προσωπικής του ζωής είναι χαρακτηριστικά ενός υποδειγματικού κομμουνιστή. Έταξε σκοπό της ζωής του να δίνει και όχι να παίρνει και είχε μια καρδιά που όσο έδινε τόσο μεγάλωνε και αντρείευε.
Συνδέθηκε με το οργανωτικό και ιδεολογικό ατσάλωμα του κόμματος και με το γιγάντωμα της επιρροής και του κύρους του Λαϊκού Κινήματος μέσα στο λαό. Η ιδεολογική του σταθερότητα, η διαύγεια και ορθή πολιτική του αντίληψη, μα ιδιαίτερα οι μεγάλες του ικανότητες και η εργατικότητά του, είναι υπόβαθρο των επιτυχιών του ΑΚΕΛ μέχρι και σήμερα. Στις 10 Απριλίου 1988 έφυγε από τη ζωή αφήνοντας τη σκυτάλη στις επόμενες γενιές που τον τιμά κάνοντας το Κόμμα του ολοένα και πιο δυνατό, πιο μαχητικό, πιο οργανωμένο, πιο σφιχτοδεμένο, βαθιά ριζωμένο μέσα στο λαό. Στο μέτρο και στο βαθμό που η προσωπικότητα του ηγέτη μπορεί να διαμορφώνει την Ιστορία ο Εζεκίας Παπαϊωάννου άφησε ανεξίτηλη τη σφραγίδα του στη φυσιογνωμία του ΑΚΕΛ, στον αγώνα της Κύπρου και στην υπόθεση της εργατικής τάξης και του σοσιαλισμού!
