(Ιούνης 2007,
του Χρίστου Χριστόφια)
Μακρύς και δύσκολος υπήρξε ο δρόμος του λαού μας προς την ελευθερία. Από την πρώτη στιγμή που ο αποικιοκράτης πάτησε το πόδι του στην Κύπρο, ο κυπριακός λαός αγωνίστηκε για την αποτίναξη του ξένου ζυγού. Είναι ανιστόρητο να περιορίζουν κάποιοι την πάλη του λαού μας για ελευθερία μόνο στα χρόνια 1955-59 και στα πλαίσια μόνο μιας οργάνωσης. Στους αγώνες του κυπριακού λαού για ελευθερία, καθοριστικής σημασίας ήταν η συμβολή της κυπριακής Αριστεράς. Όταν η Εθναρχία και οι ντόπιοι μεγαλοαστοί της Κύπρου συνεργάζονταν άψογα με τους Βρετανούς κατακτητές και ούτε διανοούνταν να θέσουν θέμα αυτοδιάθεσης της Κύπρου το Κομμουνιστικό Κόμμα Κύπρου και μετά το ΑΚΕΛ συγκλόνιζε το νησί με κινητοποιήσεις, συλλαλητήρια, απεργίες και παλλαϊκή δράση. Ο ίδιος ο Γρίβας άλλωστε παραπονιέται για τη στάση της εθνικόφρονης παράταξης που αρκείται σε μια χλιαρή στάση έναντι του κατακτητή και αφήνει το ΑΚΕΛ να καθοδηγεί τον αγώνα (6.5.1955). Το ΑΚΕΛ σφράγισε με τους αγώνες του την αντιαποικιακή πάλη του λαού μας και στη συνέχεια βρέθηκε στην πρώτη γραμμή των αγώνων για την υπεράσπιση της ανεξαρτησίας της Κύπρου ενάντια στις ξένες συνομωσίες και τη δράση της ακροδεξιάς.
Η νίκη των συμμαχικών δυνάμεων κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στάθηκε ορόσημο για την εντατικοποίηση του αντιαποικιακού κινήματος σε ολόκληρο τον κόσμο. Το ίδιο συνέβηκε και στην Κύπρο. Οι Κύπριοι προσδοκούσαν ότι το τέλος του πολέμου και η συντριβή του χιτλεροφασισμού θα έφερνε και τη δική τους λύτρωση. Γρήγορα όμως συνειδητοποίησαν ότι οι διακηρύξεις των αποικιοκρατών ήταν χωρίς αντίκρισμα. Ο κυπριακός λαός είχε να αντιπαλέψει ένα πολύ ισχυρό και ύπουλο εχθρό, τη Βρετανική αποικιοκρατική αυτοκρατορία. Η γεωστρατηγική θέση της Κύπρου καθιστούσε ακόμα πιο δύσκολες τις παραμέτρους της δικής μας πάλης. Εκτός αυτού οι συνθήκες που δημιούργησε διεθνώς ο ψυχρός πόλεμος και ο αντίκτυπος από τον εμφύλιο πόλεμο στην Ελλάδα, δυσκόλεψαν ακόμα περισσότερο τα πράγματα.
Tο 1955 η ηγεσία της Δεξιάς επιδιώκοντας με μια δραστική κίνηση να περάσει εξ ολοκλήρου η πρωτοβουλία των κινήσεων του αγώνα στα χέρια της και να ωθήσει στο περιθώριο την Αριστερά, στρέφεται προς τη λανθασμένη για τις συνθήκες της Kύπρου μορφή της ένοπλης πάλης. Γίνεται επιπρόσθετα το λάθος να ανατεθεί η στρατιωτική ηγεσία του ένοπλου αγώνα στον Γεώργιο Γρίβα, άνθρωπο με φασιστικές αντιλήψεις, δεδηλωμένο αντικομμουνιστή και σοβινιστή. Άνθρωπο που εστερείτο πολιτικών αρετών και ικανοτήτων. Και μάλιστα είναι ο ίδιος που μερικά χρόνια πριν είχε συνεργαστεί με τους Άγγλους για να κτυπήσει το ελληνικό δημοκρατικό κίνημα. Ο σεβασμός στον ηρωισμό και την αυτοθυσία που έδειξαν οι αγνοί αγωνιστές της ΕΟΚΑ είναι δεδομένος και σίγουρα δεν ευθύνονται για τα εγκλήματα του αρχηγού τους. Άλλωστε ήταν παιδιά του κυπριακού λαού που αγωνίζονταν για ένα πόθο παλλαϊκό. Όμως, ο ένοπλος αγώνας οδήγησε το Kυπριακό σε επικίνδυνα αδιέξοδα. Aδιέξοδα τα οποία αξιοποίησε ο βρετανικός ιμπεριαλισμός και το ΝΑΤΟ για να επιβάλουν λύση που εξυπηρετούσε τα δικά τους συμφέροντα, όπως και έκαμαν.
Tο AKEΛ διαφώνησε με την ένοπλη τακτική. Tο AKEΛ στάθηκε με επιμονή και συνέπεια στη θέση για μαζικο-πολιτικό αγώνα και στην ανάγκη να συμμετέχει σ’ αυτόν το σύνολο του λαού με ενωμένες τις δυνάμεις του. Για τη θέση του αυτή το AKEΛ και οι AΚΕΛιστές, λοιδορήθηκαν, κατασυκοφαντήθηκαν, κατηγορήθηκαν για προδοσία. Δεν ξεστράτισαν όμως από το σωστό δρόμο. Oύτε και λύγισαν. Συνέχισαν να αγωνίζονται κάτω από τις πιο αντίξοες συνθήκες για την αποτίναξη του αποικιακού ζυγού κρατώντας πάντα ψηλά το λάβαρο της ενότητας. H εξέλιξη των πραγμάτων και η κατάληξη του αγώνα δικαίωσαν το AKEΛ. Σήμερα, είναι πολλοί οι πέραν του χώρου της Αριστεράς ιστορικοί και πολιτικοί, οι οποίοι εκτιμούν ότι ήταν λάθος η επιλογή του ένοπλου αγώνα.
Στις 14 του Δεκέμβρη 1955 οι Βρετανοί εκμεταλλευόμενοι την έκρυθμη κατάσταση που είχε δημιουργηθεί βρίσκουν την αφορμή, που από χρόνια ζητούσαν για να εξουθενώσουν το AKEΛ. Θέτουν το Κόμμα των εργαζομένων και μια σειρά οργανώσεις της Aριστεράς εκτός νόμου. Aπαγορεύουν την έκδοση των εφημερίδων και των εντύπων του Kόμματος. Συλλαμβάνουν και ρίχνουν στις φυλακές και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης 135 στελέχη του AKEΛ και της Aριστεράς. Mε τις ενέργειες τους αυτές οι Bρετανοί αποικιοκράτες θέλησαν να συντρίψουν το AKEΛ, την πιο συνεπή, άρα και την πιο επικίνδυνη γι’ αυτούς αντιαποικιακή, αντιιμπεριαλιστική δύναμη.
Στην τετραετία του 1955-59 το αντικομμουνιστικό μένος του Γρίβα και τα σχέδια του για επιβολή απόλυτης κυριαρχίας της Δεξιάς, οδήγησαν την Kύπρο στο χείλος του εμφυλίου πολέμου. Δεκάδες μέλη και οπαδοί της Αριστεράς απειλήθηκαν, προπηλακίστηκαν, κακοποιήθηκαν, καταδιώχθηκαν, εξαναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν πάντα με την ίδια πρόχειρη δικαιολογία: «προδότης». Γραφεία του ΑΚΕΛ και της ΠΕΟ, οχήματα που διένειμαν τη Χαραυγή, οικήματα του Λαϊκού Κινήματος δέχονταν καθημερινά εμπρησμούς και λεηλασίες από τους κουκουλοφόρους του Γρίβα. Αποκορύφωμα ήταν η δολοφονία 18 στελεχών της Αριστεράς με διαταγές του Γρίβα. Μιχάλης Μικρασιάτης, Χριστόδουλος Ορνιθάρης, Μιχάλης Πέτρου, Ηλίας Ττοφαρής, Κυριάκος Πατάτας, Σάββας Μένοικος (λιθοβολήθηκε μέχρι θανάτου), Δημήτρης Μάτσουκος, Ανδρέας Σακκάς, Παναγιώτης Στυλιανού, Νικόδημος Ιωάννου, Μαρία Χαρίτου, Δεσπούλλα Κατσούρη, Αντρέας Αναστάση, Κώστας Κουννής, Γιάννης Ιωάννου, Παναγής Τσάρος και Ανδρέας Μιχαηλίδης είναι οι σύντροφοί μας που δολοφονήθηκαν οι περισσότεροι με τον πιο απάνθρωπο τρόπο.Oι δολοφονίες προκάλεσαν λαϊκό αναβρασμό. O εμφύλιος σπαραγμός σε μια τόσο κρίσιμη καμπή της κυπριακής ιστορίας αποφεύχθηκε χάρη στην πατριωτική στάση του AKEΛ. Tο Kόμμα απάντησε στην πρόκληση όχι με το ίδιο νόμισμα, αλλά με παλλαϊκές κινητοποιήσεις καταδίκης των δολοφονιών και της διασπαστικής πολιτικής. H παρέμβαση του Mακαρίου ενάντια στις δολοφονίες αριστερών έπαιξε επίσης το δικό της θετικό ρόλο.
Οι δολοφονηθέντες Αριστεροί της περιόδου 1955-62 είναι ήρωες και μάρτυρες του Λαϊκού Κινήματος, είναι ήρωες και μάρτυρες της κυπριακής ελευθερίας. Στη συνείδηση του λαού η μνήμη τους είναι δικαιωμένη. Το ΑΚΕΛ μαζί και ο Σύνδεσμος Συγγενών δολοφονηθέντων για τα Πολιτικά τους Φρονήματα στην περίοδο 1955-59 παλεύουν για τη δικαίωση της μνήμης των θυμάτων της γριβικής τρομοκρατίας και από θεσμικά όργανα της κυπριακής πολιτείας.
Την ίδια εποχή και στα πρώτα χρόνια της ανεξαρτησίας η φασιστική τρομοκρατική τουρκοκυπριακή οργάνωση ΤΜΤ με επικεφαλής τον Ντενκτάς προβαίνει σε δολοφονίες και διωγμούς προοδευτικών Τουρκοκυπρίων επιδιώκοντας να εξουθενώσει την Αριστερά στην τουρκοκυπριακή κοινότητα.
«Η δύναμη των κομμουνιστών μεγαλώνει…Οι Κομμουνισταί είναι οι αντίπαλοί μας, είτε το θέλουμε είτε όχι. Ενδείκνυται να τους εξοντώσουμε…». Λόγια του Γρίβα στα απομνημονεύματά του, το 1958. Όμως στα σχολεία δεν μαθαίνουμε τη σκοτεινή όψη του αγώνα της ΕΟΚΑ και τη δράση του αρχηγού της. Αυτός είναι ο άνθρωπος που σύσσωμη η Δεξιά στην Κύπρο τιμά και διοργανώνει μνημόσυνα. Γι’ αυτόν που ευθύνεται για τις μαζικές σφαγές άμαχων Τουρκοκυπρίων και τις δολοφονίες δεκάδων Αριστερών αγωνιστών της ελευθερίας της Κύπρου. Γι’ αυτόν είναι που ανταγωνίζονται σε μνημόσυνα και ύμνους η Πρωτοπορία και το Δράσις-ΚΕΣ. Είναι ανιστόρητοι όσοι μιλούν για προδοσία της Αριστεράς, αφού δεκαετίες τώρα προκαλούνται να στοιχειοθετήσουν έστω και μία προδοσία από μέλος της Αριστεράς και δεν το έκαμαν. Είναι τουλάχιστον αφελείς όσοι αναπαράγουν το μύθο για τον «καλό Γρίβα του 55-59» που έγινε κακός το 74. Και είναι υποκριτές όσοι κατηγορούν την Αριστερά για παρελθοντολογία όταν καταγγέλλει την αναβίωση του γριβισμού και του εθνικισμού στην Κύπρο.
Η δική μας απάντηση είναι και θα είναι τρανταχτή. Στη μνήμη των δολοφονηθέντων Αριστερών από τους κουκουλοφόρους του Γρίβα. Ο εθνικισμός που ξανασηκώνει κεφάλι δε θα περάσει! Όπως οι πρώτοι σύντροφοί μας, συνεχίζουμε κι εμείς σήμερα και αύριο. Η φλόγα στην καρδιά δεν σβήνει. Η φλόγα που άναψε όταν σας σκότωναν, δεν σβήνει. Τιμή και δόξα στους ήρωες μας. Με την Προοδευτική, με την τιμημένη Αριστερά της Κύπρου, για ανεξαρτησία και επανένωση!
