(Φλεβάρης 2008,
της Στυλιάνας Χριστοδούλου)
Σε κάθε προσπάθεια ιμπεριαλιστών και της ντόπιας αντίδρασης να σπείρουν τον εθνικισμό και τη διχόνοια στο λαό της Κύπρου, Ε/κύπριοι και Τ/κύπριοι, αδελφωμένοι, βρίσκονταν στα ίδια μετερίζια σφυρηλατώντας τη φιλία και συνεργασία των δύο κοινοτήτων. Οι μεγάλοι απεργιακοί αγώνες του 1948 ήταν το αποκορύφωμα των ταξικών αγώνων Ε/κυπρίων και Τ/κυπρίων ενάντια στην αποικιακή κυβέρνηση, την ξένη και ντόπια εργοδοσία και την αντεργατική και απεργοσπαστική στάση της δεξιάς.
Η μεγάλη ταξική μάχη του 1948 ήταν η απαρχή για τη θεμελίωση των πρώτων εργατικών κατακτήσεων που βοήθησαν στην ανάπτυξη του βιοτικού επιπέδου. Οι παναπεργίες, οι διαδηλώσεις, οι μαζικές και μαχητικές κινητοποιήσεις που αγκαλιάστηκαν από τη συντριπτική πλειοψηφία του λαού συγκλόνισαν τον αποικιακό ζυγό και αποτέλεσαν πλήγμα στα σχέδια του ιμπεριαλισμού για διαχωρισμό της Κύπρου. Η εργατική τάξη μέσα από τούτο τον αγώνα έδωσε μια μεγάλη μάχη και την κέρδισε.
Οι απάνθρωποι όροι και συνθήκες δουλειάς, τα εξαιρετικά χαμηλά μεροκάματα, η ετσιθελική επιβολή απαράδεκτων όρων εργασίας, η φτώχεια και η εξαθλίωση αποτέλεσαν την αφορμή στο ξέσπασμα των μεγάλων απεργιακών αγώνων των μεταλλωρύχων, των αμιαντωρύχων και των οικοδόμων το 1948.
Η πρώτη μάχη που δόθηκε την ιστορική αυτή χρονιά ήταν η μάχη των 2100 μεταλλωρύχων της αμερικανικής μεταλλευτικής εταιρείας (Σκουριώτισσας - Μαυροβουνίου - Ξερού) στις 14 του Μάρτη και κράτησε μέχρι τις 16 του Μάη. Μέσα από την απεργία, η εργατική τάξη ζητούσε αύξηση των μισθών, μείωση των ωρών εργασίας, πληρωμή υπερωρίας, παραχώρηση άδειας ανάπαυσης και να μην χρεώνονται οι εργάτες τα εργαλεία που χρησιμοποιούσαν για τις δουλειές της εταιρείας. Κατά την απεργία των μεταλλωρύχων της αμερικανικής εταιρείας, οι μεταλλωρύχοι και οι οικογένειες τους πυροβολήθηκαν 2 φορές από την αποικιακή αστυνομία με αρκετούς πληγωμένους, 77 απεργοί καταδικάστηκαν σε φυλάκιση από 2 μήνες μέχρι 2 χρόνια και σε εκατοντάδες άλλους επιβλήθηκαν πρόστιμα. Η εργοδοσία στην προσπάθεια της να αποκόψει την απεργία, διέταξε την επόμενη μέρα να διακοπεί η διανομή του ποτηριού γάλακτος που έδινε στα παιδιά των μεταλλωρύχων, ενώ παράλληλα διέταξε να φύγουν από το νοσοκομείο της όσοι μπορούσαν να σηκωθούν από το κρεβάτι. Μάνες και παιδιά οργάνωσαν μεγάλη συγκέντρωση διαμαρτυρίας και στις 18 του Γενάρη ομόφωνα οι μεταλλωρύχοι αποφάσισαν να μετατρέψουν την προειδοποιητική απεργία σε απεργία διάρκειας. Οι μεταλλωρύχοι πέτυχαν οικονομικά ωφελήματα που ικανοποιούσαν το 33% των αρχικών τους αιτημάτων, αλλά το σημαντικότερο είναι ότι ανάγκασαν την εταιρία να διαπραγματευτεί.
Στη συνέχεια ακολούθησε η απεργία των 1000 αμιαντωρύχων που διήρκεσε 29 μέρες. Στην απεργία αυτή οι αμιαντωρύχοι ζητούσαν αύξηση των μεροκάματων, αναγνώριση της Επιτροπής εργατικών διαφορών, πληρωμή υπερωρίας για τις Κυριακές, κτίσιμο και επιδιόρθωση εργατικών σπιτιών και επαναπρόσληψη των απολυμένων. Κατά την απεργία των αμιαντωρύχων 60 πρόσωπα καταδικάστηκαν από 3 μήνες και πάνω.
Την ίδια χρονιά, οι 1200 οικοδόμοι ζητώντας και αυτοί αύξηση του μεροκάματου, αύξηση της εργοδοτικής εισφοράς στις κοινωνικές ασφαλίσεις προέβησαν σε απεργία που ξεκίνησε στις 26 Αυγούστου και τέλειωσε στις 12 Δεκέμβρη. Κατά την απεργία αυτή, 60 πρόσωπα καταδικάστηκαν μέχρι 4 χρόνια φυλάκισης.
Ε/κ και Τ/κ, άντρες, γυναίκες και παιδιά, έδωσαν όλο τους το είναι για να αποκτήσουν τα όσα τους χρωστούσε η ζωή, για να αποκτήσουν τα αυτονόητα. Παρόλο που τα αιτήματα των εργατών ήταν απόλυτα δικαιολογημένα, συγκρούστηκαν με την λυσσαλέα αντίδραση της εργοδοσίας με σύμμαχο την αποικιακή δύναμη, την απεργοσπαστική στάση της δεξιάς και της συντεχνίας της, της ΣΕΚ και δυστυχώς την εχθρική στάση της ηγεσίας της εκκλησίας. Η εκκλησία καλούσε τους απεργούς να παραδοθούν στην αποικιακή κυβέρνηση, ενώ η ΣΕΚ παρότρυνε την αστυνομία και το στρατό να πατάξουν την «κομμουνιστική αναρχία».
Σταθερός συμπαραστάτης στον αγώνα αυτό, ήταν το Κομμουνιστικό Κόμμα Κύπρου-ΚΚΚ αρχικά, και μετέπειτα ΑΚΕΛ, μαζί με την ταξική συντεχνία της εργατικής τάξης, την ΠΕΟ. Ο ρόλος του Κόμματος ήταν καθοδηγητικός, αφού ανάμεσα στους απεργούς υπήρχαν δεκάδες εργάτες Ε/κ και Τ/κ που ήταν ταξικά συνειδητοποιημένοι και πολιτικά ώριμοι μέσα από την διαπαιδαγώγηση και διαφώτιση των Ακελιστών. Τα μέλη και τα στελέχη του κόμματος, ήταν εκείνοι που θεμελίωσαν το ταξικό, συνδικαλιστικό κίνημα της Κύπρου. Κομμάτι στους αγώνες των απεργών, ήταν η εφημερίδα του ΚΚΚ «Νέος Άνθρωπος», που διαφώτιζε και κινητοποιούσε το λαό γύρω από τον αγώνα των απεργών.
Η ΠΕΟ ήταν και είναι το σπίτι όλων των εργαζομένων του τόπου, ανεξάρτητα από εθνικότητα, θρησκεία και γλώσσα. Μένει σταθερά στην πρώτη γραμμή των αγώνων με πίστη, μαχητικότητα και αυτοθυσία, αντιπαλεύοντας τη ντόπια και ξένη αντίδραση, ακόμα και σε περιόδους έξαρσης του εθνικισμού, ποτίζοντας με το αίμα των μελών της τα πεδία των ταξικών μαχών. Η ΠΕΟ ήταν και παραμένει η ταξική συντεχνία της κυπριακής εργατικής τάξης Ε/κ και Τ/κ. Ακόμα και στις δύσκολες περιόδους της κυπριακής ιστορίας, η συντριπτική πλειοψηφία των Κυπρίων εργαζομένων ήταν συσπειρωμένη στις τάξεις τις ΠΕΟ. Η κοινή εργατική πάλη Ε/κ και Τ/κ, αποτελεί την πιο λαμπρή σελίδα της ιστορίας του εργατικού κινήματος στην Κύπρο. Οι πρώτες σημαντικές κατακτήσεις της εργατικής τάξης, σηματοδότησαν την απαρχή αλλά και το φάρο για την συνέχεια των αγώνων, που θα θεμελιώσουν την επανένωση της Κύπρου.
«το μεγάλο μάθημα που μας έχει δώσει η τετράμηνη απεργία των μεταλλωρύχων είναι πως το κλειδί στο βήμα για τη βελτίωση των συνθηκών δουλειάς είναι η καλή οργάνωση, η ενότητα και η στενή συνεργασία μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων»
Ανακοίνωση Παγκύπριας Εργατικής Ομοσπονδίας - ΠΕΟ μετά τους απεργιακούς αγώνες των μεταλλωρύχων
