(Απρίλης 2008,
της Βαλεντίνας Καρακατσάνη)
Στις 14 του Aπρίλη 1941 συμπληρώνονται 67 χρόνια από την ίδρυση του Ανορθωτικού Κόμματος του Εργαζόμενου Λαού (ΑΚΕΛ), που αποτέλεσε τον άξιο συνεχιστή του Κομμουνιστικού Κόμματος Κύπρου (ΚΚΚ). Η πρώτη σελίδα στην ιστορία της εργατικής τάξης στην Κύπρο, άρχισε με την ίδρυση του ΚΚΚ το 1926. Το ΚΚΚ από τα πρώτα του βήματα βρέθηκε αντιμέτωπο με το ντόπιο κατεστημένο και την αποικιοκρατία. Επεχείρησαν να το πνίξουν στη γένεση του, γιατί σε αυτό έβλεπαν και σωστά, εκείνη τη δύναμη που αμφισβητούσε την ταξική τους κυριαρχία, αμφισβητούσε το «μονοπώλιο» τους στον πατριωτισμό και αγωνιζόταν για την πραγματική χειραφέτηση του λαού. Το ΚΚΚ στάθηκε ο καθοδηγητής της εργατικής τάξης στα χρόνια της αποικιοκρατίας και το 1936 τέθηκε εκτός νόμου. Χρυσή σελίδα αποτελεί η συμμετοχή Κύπριων κομμουνιστών στις Διεθνείς Ταξιαρχίες για την υπεράσπιση της δημοκρατίας στην Ισπανία. O Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος δημιουργεί νέα δεδομένα και χαλαρώνουν τα δικτατορικά μέτρα της παλμεροκρατίας. Tο KKK εκτιμά ότι οι συνθήκες απαιτούν και επιτρέπουν νόμιμη δράση και έτσι μαζί με άλλα προοδευτικά στοιχεία, συγκαλεί συνέλευση στη Σκαρίνου όπου αποφασίζεται η ίδρυση του Aνορθωτικού Kόμματος του Eργαζόμενου Λαού (AKEΛ).
Aπό την πρώτη μέρα το AKEΛ δίδει το ιδεολογικό του στίγμα, συντασσόμενο με τις δυνάμεις που πολεμούν τον χιτλεροφασισμό. Αποκορύφωμα αυτής του της πάλης, υπήρξε η απόφαση στις 16 του Ιούνη το 1943 να καλέσει τα στελέχη και τα μέλη του να καταταγούν εθελοντικά στο στρατό και να πολεμήσουν τον χιτλεροφασισμό. Με το τέλος του πολέμου, το ΑΚΕΛ βρέθηκε και πάλι στην πρωτοπορία του αγώνα για την αποστράτευση των Κυπρίων.
Οι Άγγλοι, λησμονώντας τις υποσχέσεις τους, αρνήθηκαν στον Κυπριακό λαό το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης. Η δεκαετία που ακολουθεί, 1945-1955, είναι δεκαετία έντονου αντιαποικιακού αγώνα, με αίτημα το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης και την κατάκτηση πολιτικών ελευθεριών του λαού μας. Ήδη από τα χρόνια του πολέμου, το ΑΚΕΛ απέκτησε θεαματικά μαζική επιρροή και μετατράπηκε σε μια ισχυρή κοινωνικοπολιτική δύναμη. Η Αριστερά έβλεπε την πάλη του κυπριακού λαού να εντάσσεται στη γενικότερη αντιαποικιακή πάλη των λαών της εποχής. Το ΑΚΕΛ μέσα στα πλαίσια της μαζικής πάλης, κινητοποιούσε συνέχεια το λαό με διαδηλώσεις, συλλαλητήρια και πολιτικές απεργίες και στάθηκε με επιμονή στη θέση για μαζικό πολιτικό αγώνα και στην ανάγκη συμμετοχής όλου του λαού, απορρίπτοντας το σοβινισμό που απέκλειε τους Τ/κ. Κατασυκοφαντήθηκε για προδοσία τότε, αλλά η ιστορία το δικαίωσε.
Το 1948 το ΑΚΕΛ καθοδηγεί την πιο σκληρή ταξική αναμέτρηση στο νησί με τις απεργίες Ε/κ και Τ/κ μεταλλωρύχων, αμιαντορύχων και οικοδόμων, που καταλήγουν στην κατάκτηση του 8ωρου, των κοινωνικών ασφαλίσεων, της ΑΤΑ κι άλλων εργατικών δικαιωμάτων.
Το 1955 η ηγεσία της Δεξιάς, επιδιώκοντας να περάσει ο αγώνας στα χέρια της, στρέφεται προς τον ένοπλο αγώνα αναθέτοντας την αρχηγία στο Γρίβα, φανατικό αντικομμουνιστή. Το Δεκέμβρη του 1955, το ΑΚΕΛ και οι οργανώσεις του, τέθηκαν εκτός νόμου από τους Άγγλους. Τα χρόνια αυτά, με διαταγές του Γρίβα δολοφονήθηκαν μια σειρά από στελέχη της Αριστεράς, κατηγορούμενοι άδικα για «προδοσία του αγώνα της ΕΟΚΑ». Η αιτία όμως ήταν άλλη: ήταν ΑΚΕΛιστές! Ο εμφύλιος πόλεμος αποφεύχθηκε χάρη στην επιλογή του ΑΚΕΛ να απαντήσει στις δολοφονίες με παλλαϊκές κινητοποιήσεις. Όπως είναι γνωστό, ο ένοπλος αγώνας οδήγησε στην επιβολή των συμφωνιών Ζυρίχης-Λονδίνου με τις οποίες το ΑΚΕΛ διαφώνησε και κάλεσε το Μακάριο να τις απορρίψει. Διατηρώντας τις θέσεις του για τις συμφωνίες, το ΑΚΕΛ εκτίμησε ότι η ανεξαρτησία, έστω και κουτσουρεμένη, ήταν μια κατάκτηση του λαού και εφαλτήριο για νέους αγώνες.
Τα ταραγμένα χρόνια της ανεξαρτησίας, το ΑΚΕΛ ήταν το κοινό σπίτι Ε/κ και Τ/κ και η πιο συνεπής αντιιμπεριαλιστική δύναμη, ενάντια στα διάφορα διχοτομικά σχέδια που παρέλασαν. Είναι η ραχοκοκαλιά του λαϊκού μετώπου που στηρίζει τον Πρόεδρο Μακάριο. Στα δύσκολα χρόνια της πάλης ενάντια στην προδοσία και το φασισμό της ΕΟΚΑ Β’, το ΑΚΕΛ βρέθηκε και πάλι στην πρώτη γραμμή του αγώνα. Στις 15 του Ιούλη, το ΑΚΕΛ καλεί το λαό σε συσπείρωση και αντίσταση στο φασιστικό πραξικόπημα και οι ΑΚΕΛιστές σπεύδουν από τους πρώτους να υπερασπιστούν τη δημοκρατία. Χιλιάδες ΑΚΕΛιστές συλλαμβάνονται από τους πραξικοπηματίες, φυλακίζονται, βασανίζονται και τα ονόματα τους μπαίνουν σε καταλόγους προς εκτέλεση. Το πραξικόπημα της Χούντας και της ΕΟΚΑ Β’ ανοίγει τις πόρτες στον Αττίλα. Στις 20 του Ιούλη 1974, το ΑΚΕΛ καλεί σε υπεράσπιση της πατρίδας και παρά την αντίσταση του λαού μας ο Αττίλας καταλαμβάνει τη μισή Κύπρο. Το ΑΚΕΛ, μελετώντας τις συνθήκες που δημιουργήθηκαν μετά το 1974, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η λύση, προκειμένου να αποτραπεί η οριστική διχοτόμηση, έπρεπε να είναι ο οδυνηρός συμβιβασμός της ομοσπονδίας και από τότε το ΑΚΕΛ παραμένει ο πιο συνεπής υποστηριχτής της λύσης διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας. Η πολιτική της επαναπροσέγγισης Ε/κ και Τ/κ, γίνεται καθημερινή δράση για το ΑΚΕΛ, το οποίο δέχεται προς τούτο τη λυσσαλέα πολεμική των εθνικιστών της ε/κ κοινότητας. Το σύνθημα «οι Τούρκοι της Κύπρου δεν είναι εχθροί μας, είναι αδερφοί μας» γίνεται στάση ζωής για κάθε ΑΚΕΛιστή και ΕΔΟΝίτη.
Η δεκαετία του ‘90 βρίσκει το παγκόσμιο κομμουνιστικό κίνημα στη δίνη της διάλυσης της ΕΣΣΔ και τα κόμματα του σε κάθε χώρα δέχονται ισχυρές πιέσεις και κτυπήματα. Το ΑΚΕΛ πέρασε από μια δύσκολη δοκιμασία, όπου μια φράξια ηγετικών στελεχών του επιχείρησε να το διαβρώσει ιδεολογικά και να το διασπάσει. Το ΑΚΕΛ όμως βγήκε από την κρίση πιο ενωμένο, ισχυρό και μαζικό από ποτέ. Την ίδια ώρα, η συλλογική σοφία του κόμματος πήρε σημαντικές αποφάσεις που στέριωσαν την εσωκομματική δημοκρατία, τη συλλογικότητα και πρόταξε τη «δική μας αντίληψη για το σοσιαλισμό».
Στη συνέχεια η πορεία του Κόμματος ήταν συνεχώς ανοδική, με σημαντικές εκλογικές νίκες. Στις βουλευτικές εκλογές του 2001 και του 2006, το ΑΚΕΛ αναδεικνύεται και πάλι πρώτο κόμμα και ο ηγέτης του εκλέγεται Πρόεδρος της Βουλής. Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία της Κύπρου, που ένας ΑΚΕΛιστής καταλαμβάνει πολιτειακό αξίωμα. Το 2003 το ΑΚΕΛ πρωταγωνιστεί για την Αλλαγή στη διακυβέρνηση του τόπου και την απαλλαγή από την ακροδεξιά δεκαετία του ΔΗΣΥ. Η κυβέρνηση περιλαμβάνει πάλι για πρώτη φορά στην ιστορία της Κύπρου ΑΚΕΛιστές υπουργούς, ενώ στις δημοτικές εκλογές του 2006 εκλέγεται στην πρωτεύουσα δήμαρχος από το ΑΚΕΛ, για πρώτη φορά μετά από μισό αιώνα.
Στα χρόνια αυτά, το κόμμα της Αριστεράς πρωταγωνιστεί στους σύγχρονους αγώνες και αναπτύσσει έντονη διεθνή και ευρωπαϊκή δράση. Βρέθηκε στην πρώτη γραμμή ενάντια στην παραχάραξη της ιστορίας και τη δικαίωση του πραξικοπήματος, καθοδήγησε εργατικές κινητοποιήσεις για την ΑΤΑ, ενάντια στα μέτρα λιτότητας, τις απολύσεις στα ξενοδοχεία, τις απεργίες των οικοδόμων. Δίνει τη μάχη ενάντια στο ευρωφακέλωμα και τον τρομονόμο, καταψηφίζει το «ευρωσύνταγμα» και την οδηγία «Μπόλκενσταιν», διοργανώνει μαζικές αντιπολεμικές διαδηλώσεις για τη Γιουγκοσλαβία, την Παλαιστίνη, το Ιράκ, παλεύει ενάντια στα μεταλλαγμένα τρόφιμα. Στην κρίσιμη στιγμή του δημοψηφίσματος του 2004, το ΑΚΕΛ αποτελεί τη μόνη φωνή λογικής σε ένα ντελίριο παροξυσμού και τελικά με τη συλλογική απόφαση του διαμορφώνει το συντριπτικό ποσοστό του «όχι» στο Σχέδιο Ανάν. Αυτή την εποχή η επιρροή της Αριστεράς πολλαπλασιάζεται κατακόρυφα στο μαθητικό και φοιτητικό κίνημα, ενώ η ταξική συντεχνία της ΠΕΟ οργανώνει χιλιάδες Ε/κ, Τ/κ και μετανάστες. Το ΑΚΕΛ διακρίνεται τούτη την περίοδο για τη δική του εναλλακτική ποιοτική πρόταση για τον πολιτισμό, με συναυλίες κι εκδηλώσεις που γίνονται τα γεγονότα της χρονιάς.
Ο Φλεβάρης του 2008 αποτελεί ένα κορυφαίο ορόσημο της ιστορίας του ΚΚΚ-ΑΚΕΛ. Η επιλογή του ΑΚΕΛ να προτάξει για πρώτη φορά την υποψηφιότητα του Γενικού Γραμματέα του δικαιώθηκε. Χιλιάδες βετεράνοι του Κόμματος δέχθηκαν με δάκρυα χαράς την είδηση, ότι αυτό που για μια ζωή θεωρούσαν αδιανόητο, έχει συμβεί. Σε εργοτάξια, σε οικοδομές, στους δρόμους των λαϊκών συνοικιών και των προσφυγικών συνοικισμών, γιορτάστηκε πανηγυρικά η ανάληψη της Προεδρίας από ένα λαϊκό ηγέτη. Η ιστορική αλλαγή για την Κύπρο, σκόρπισε χαρά και αισιοδοξία σε αδελφά κόμματα όλου του κόσμου.
Το ΑΚΕΛ βρίσκεται σήμερα μπροστά στην ιστορική πρόκληση της επανένωσης της Κύπρου και του Λαού της. Η κατοχή και η διαίρεση του νησιού, φράσσει σαν ογκόλιθος το δρόμο του Λαού μας και των εργαζομένων. Η ώρα που ο Λαός μας θα πετάξει αυτό τον ογκόλιθο απ’ εκεί που ήρθε πλησιάζει. Τότε οι Ε/κ και Τ/κ εργαζόμενοι θα ξαναβρεθούν μαζί στο καράβι του ΑΚΕΛ και θα βάλουν πλώρη για τα μεγάλα μας οράματα…!
