(Μάρτης 2007, του Γιώργου Κούρτα)
Η Αφρική, η τρίτη σε μέγεθος ήπειρος του πλανήτη μας με τετρακόσια εκατομμύρια πληθυσμό ο 21ος αιώνας τη βρίσκει να αργοπεθαίνει. Οι αναρίθμητες πληγές που άφησε η αποικιοκρατία (εμφύλιοι σπαραγμοί και μηδαμινή υλική υποδομή), οι φυσικές καταστροφές έρχονται να προστεθούν στις νεοαποικιακές σχέσεις του ιμπεριαλισμού με τη μαύρη ήπειρο.
Η Μαύρη Αφρική αναντίρρητα αποτελεί προνομιακό χώρο για τη “διείσδυση” των δυτικών καπιταλιστικών συμφερόντων. Η αποικιοκρατία στην ουσία δεν έχει ανατραπεί. Απ’ το Τζιμπουτί ως την Ακτή του Ελεφαντοστού και από τη Μαυριτανία ως το Ζαΐρ, η δυτική διπλωματία δεν διστάζει να υποστηρίζει ανυπόληπτους ηγέτες ή και δικτάτορες αρκεί να ικανοποιούνται τα συμφέροντά της. Πίσω από τους πολιτιστικούς δεσμούς και τις “ανθρωπιστικές βοήθειες”, που με τόση περηφάνια προβάλλει π.χ. η Γαλλία, κρύβονται κάθε λογής αποκρουστικές επεμβάσεις. Το παράδειγμα της γενοκτονίας 800 χιλιάδων ανθρώπων στη Ρουάντα με τη συνεργεία της Γαλλίας είναι απλώς το πιο πρόσφατο. Από το Σεπτέμβρη του 2006 μάλιστα έχει επισημανθεί η επιθυμία του αμερικανικού Πενταγώνου να οργανώσει τις στρατιωτικές δραστηριότητές του στην Αφρική, με την ίδρυση μιας νέας ανεξάρτητης στρατιωτικής διοίκησης (AFRICOM), ως ένα άλλο παρατηρητήριο του παγκόσμιου χωροφύλακα.
Ο ΟΗΕ πανηγυρίζει που στο διάστημα 1990-2001 ο αριθμός όσων επιβιώνουν με λιγότερο από ένα δολάριο την ημέρα μειώθηκε από το 27,9 στο 21,3% του παγκόσμιου πληθυσμού, όμως αυτό οφείλεται κυρίως στην επιτυχία της Κίνας να μειώσει από το 33% στο 16,6% το ποσοστό που ζει σε συνθήκες απόλυτης φτώχειας. Στη Δυτική Ασία και την Αφρική, τα ποσοστά της φτώχειας έχουν παραμείνει ίδια, ενώ στην Υποσαχάρια Αφρική παρατηρήθηκε μείωση του ΑΕΠ κατά 14% και αύξηση της φτώχειας από το 41% στο 46% του πληθυσμού. Τριακόσια εκατομμύρια άτομα ζουν σήμερα στην Αφρική με λιγότερο από ένα δολάριο την ημέρα. Σύμφωνα με τον Ο.Η.Ε. το 50% του πληθυσμού των αστικών κέντρων στην Αφρική ζει μέσα στη φτώχεια. Και όλα αυτά τη στιγμή που την τελευταία πενταετία οι χώρες της Υποσαχάριας Αφρικής έχουν πληρώσει 65 δισ. δολάρια σε εξυπηρέτηση του χρέους, βυθίζοντας τον πληθυσμό τους σε ακόμη μεγαλύτερη φτώχεια.
Στη δυτική και κεντρική ήπειρο τα ορφανά από το AIDS ανέρχονται στα 4,2 εκατομμύρια. Στις 24 χώρες της δυτικής και κεντρικής Αφρικής, σχεδόν 680.000 παιδιά ζουν με τον ιό HIV και τη νόσο του AIDS. Η «Save the Children» ανέφερε σε πρόσφατη έκθεση της ότι 800 παιδιά πεθαίνουν καθημερινά στην Αφρική επειδή οι οικογένειες τους δεν αντέχουν οικονομικά την βασική περίθαλψη. Οι φαρμακευτικές εταιρίες διοχετεύουν στις χώρες της Αφρικής φάρμακα δεύτερης ποιότητας και να κρατούν τα βελτιωμένα ή καινούργια φάρμακα για τις χώρες εκείνες που μπορούν να πληρώσουν περισσότερα.
Η παγκόσμια θέρμανση απειλεί ιδιαίτερα ορισμένες φτωχές χώρες της Αφρικής. Τα αφρικανικά κράτη εκπέμπουν ελάχιστα αέρια του θερμοκηπίου, ωστόσο θα πληρώσουν ακριβά τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής που προκαλούν τα ανεπτυγμένα κράτη, προειδοποιεί έκθεση του ΟΗΕ. Τις σημαντικότερες καταστροφές αναμένεται να αντιμετωπίσει το μεγαλύτερο μέρος της Αιθιοπίας, η Ρουάντα, το Μπουρούντι, ο Νίγηρας και το Τσαντ. Η ξηρασία θα καταστρέψει βασικές καλλιέργειες, όπως το καλαμπόκι, το κεχρί και το σόργο, ενώ ολόκληρες πόλεις, όπως το Λάγος το Νταρ-ες-Σαλάμ και το Κέιπ Τάουν θα μπορούσαν να κατακλυστούν από το νερό καθώς η στάθμη της θάλασσας ανεβαίνει.
Ο αναλφαβητισμός και η ανεργία έρχονται να προστεθούν σε όλα αυτά. Τα προγράμματα ιδιωτικοποιήσεων που αυξάνουν τη φτώχεια και την ανεργία τα οποία εφαρμόζουν αφρικανικές κυβερνήσεις όπως της Ν. Αφρικής προκαλούν λαϊκές αντιδράσεις και κινητοποιήσεις.
Ο φαύλος κύκλος του θανάτου της Αφρικής συμπληρώνεται με τις νέες μορφές αποικιοκρατίες μέσω των πολυεθνικών εταιριών, τους άδικους και επαχθείς όρους εμπορίου που οδηγούν σε περαιτέρω χρέωση των αφρικανικών κρατών. Οι λεηλατημένοι από την αποικιοκρατία φυσικοί πόροι της Αφρικής δεν αφήνουν πολλά περιθώρια ανάπτυξης.
Οι δυτικές προσεγγίσεις για τη «στήριξη της Αφρικής» κινούνται σε δύο άξονες. Ο πρώτος αφορά μια γενικότερη προσπάθεια nation building και ο δεύτερος «βοήθεια βασισμένη στην προαγωγή δικαιωμάτων». Όλα τα προγράμματα βοηθείας προς την Αφρική, του ΟΗΕ, της Παγκόσμιας Τράπεζας, των κυβερνήσεων και των ΜΚΟ, βασίζονται σε κάποια από αυτές τις δύο προσεγγίσεις. Οι δυτικές προσεγγίσεις είναι άμεσα πολιτικές και παρεμβατικές ή, με άλλα λόγια, σύγχρονα ιμπεριαλιστικές. Στόχος τους είναι η διατήρηση των σχέσεων ανισοτιμίας Βορρά-Νότου και η σταδιακή συμπερίληψη ενός τμήματος του Νότου στην από τη Δύση ελεγχόμενη διαδικασία της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης.
Οι υποσχέσεις των G8 για την εξάλειψη της φτώχειας από την Αφρική είναι η κορυφαία υποκρισία στην παγκόσμια ιστορία. Με την πάροδο των χρόνων το σύνθημα των πλουσιότερων χωρών του κόσμου «η φτώχεια θα γίνει παρελθόν» όχι μόνο δεν υλοποιείται αλλά μετατρέπει τις προοπτικές της ηπείρου να μοιάζουν γενικώς χειρότερες. Σε ένα πολιτικό θέατρο που θέλει να παρουσιάζουν τον Τ. Μπλερ και διεθνείς καλλιτέχνες ως σωτήρες των πεινασμένων παιδιών συγκαλύπτεται η ουσία: η Αφρική σήμερα πεθαίνει κάτω από τη μπότα του καπιταλισμού και της νεοαποικιοκρατίας. Μπορεί ο οργανωμένος σε κράτος ρατσισμός, τύπου άπαρτχάιντ να μην υφίσταται πια, αλλά η καταπίεση των πολυεθνικών κρατά τους λαούς της Αφρικής μεταξύ ζωής και θανάτου. Η μαύρη ήπειρος γίνεται το πεδίο νέου πλιάτσικου μεταξύ των ιμπεριαλιστικών κρατών. Οι μάχες του 21ου αιώνα για την κατανομή των φυσικών πόρων δίνονται πάνω από το
Άμεσα απαιτείται η διαγραφή των χρεών των αφρικάνικών κρατών (κατάλοιπα της αποικιοκρατίας), η παύση των σχεδίων για τη λεηλασία των πλουτοπαραγωγικών πηγών της, η επανόρθωση των όρων εμπορίου, η μεταφορά τεχνολογίας, η επισιτιστική αρωγή και η βοήθεια στη μάχη κατά του ΑIDS και της φυματίωσης.
Δεν είναι ατυχία που πλήττει τα πεινασμένα παιδιά της Αφρικής που βλέπουμε στις τηλεοράσεις. Είναι η αδικία. Είναι το πρόσωπο του καπιταλισμού χωρίς προσωπεία.
