(Νοέμβρης 2007, του Γιώργου Κούρτα)
Μεταλλαγμένα ή αλλιώς γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί (γτο) είναι οι οργανισμοί εκείνοι οι οποίοι δημιουργήθηκαν τεχνητά από τους επιστήμονες με την αφαίρεση ή την προσθήκη γονιδίων που προέρχονται από οργανισμούς που μπορεί να ανήκουν ακόμα και σε εντελώς διαφορετικά είδη. Οι νεοφανείς αυτοί οργανισμοί δημιουργήθηκαν από πολυεθνικές εταιρίες, αμερικανικές κυρίως, οι οποίες ελέγχουν μονοπωλιακά την καλλιέργεια, παραγωγή, εμπορία και διάθεσή τους.
Κατ’ αρχήν, δεν έχουν γίνει ενδελεχή πειράματα για την ασφάλεια των γτο πριν αυτοί αφεθούν ανεξέλεγκτοι στη διατροφική αλυσίδα. Αντίθετα, επιστήμονες παραδέχονται ότι, τις πλείστες φορές όταν αποπερατώσουν ένα πείραμα σε ένα γτο, οι εταιρείες που τους επιχορηγούν προβάλλουν μονάχα τη θετική πτυχή, αποκρύβοντας τα αρνητικά που θα προκύψουν στην υγεία των ανθρώπων. Σε πειραματόζωα, τα οποία κατανάλωναν τα «τρόφιμα του επόμενου αιώνα», διαγνώστηκαν προβλήματα όπως στομαχικές διαταραχές και κακώσεις, επιπλοκές κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, υπερβολική διόγκωση των κυττάρων, καθώς επίσης και βλάβες στο ανοσοποιητικό σύστημα. Το 2006 εντοπίστηκαν βλάβες στα νεφρά και το κυκλοφορικό σύστημα σε χοιρίδια που κατανάλωναν το γενετικά τροποποιημένο καλαμπόκι της εταιρείας Mosanto.
Η σημαντικότερη μελέτη που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ στη Βρετανία για τους γτο, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι βλάπτουν τη χλωρίδα και την πανίδα. Επί 4 χρόνια, οι ερευνητές συνέκριναν εκτάσεις όπου καλλιεργείται μεταλλαγμένη ελαιοκράμβη, με αγρούς με παραδοσιακές καλλιέργειες. Διαπίστωσαν ότι στις πρώτες υπήρχαν λιγότεροι σπόροι, μέλισσες και πεταλούδες. Οι σπόροι της ελαιοκράμβης, όπως και πολλών άλλων μεταλλαγμένων ειδών, έγιναν πιο ανθεκτικοί στα φυτοφάρμακα, γεγονός που οδηγεί στη χρήση πιο ισχυρών ζιζανιοκτόνων.
Οι επιστήμονες που κατέθεσαν τις αντιρρήσεις τους για τα συγκεκριμένα προϊόντα δεν είναι εχθροί της προόδου, αλλά ήταν πεπεισμένοι ότι η υγεία των πολιτών θα μπει σε περιπέτειες, μια και κανείς δεν μπορεί να διασφαλίσει τις επιπτώσεις των γτο. Η υπόθεση με τις τρελές αγελάδες, τις διοξίνες κλπ, έδειξε ότι οι καθησυχαστικές διαβεβαιώσεις κυβερνήσεων και εταιρειών δεν απέτρεψαν τους θανάτους.
Όμως εκτός από τους λαούς, σε περιπέτειες μπαίνουν και τα οικοσυστήματα, καθώς απειλούνται άμεσα η βιοποικιλότητα και οι ήπιες καλλιέργειες. Η απελευθέρωση των γενετικά μεταλλαγμένων οργανισμών θα επιφέρει πολλαπλές επιπτώσεις μακροπρόθεσμα. Σοβαρότατος κίνδυνος είναι η επιμόλυνση των φυσικών καλλιεργειών με σπόρους και γενετικό υλικό από αυτούς των γτο καλλιεργειών και μάλιστα χωρίς να έχουμε καμία ένδειξη των αποτελεσμάτων μιας τέτοιας επαφής στο φυσικό περιβάλλον, μακριά από τις ελεγχόμενες συνθήκες των εργαστηρίων. Για παράδειγμα, οι μεταλλαγμένες ζωοτροφές περνούν στα ζωικά προϊόντα και κατ’ επέκταση στους ανθρώπινους οργανισμούς που τρέφονται με αυτά.
Κρίσιμο για το επίπεδο του κινδύνου που εμπερικλείουν οι γτο είναι η μη αναστρεψιμότητα των επιπτώσεων της επιμόλυνσης αφού δεν μπορεί να περιοριστεί ή να εξουδετερωθεί με κάποιο πρόσφορο τεχνικό μέσο. Στην Ελλάδα αποκαλύφτηκε εδώ και μερικά χρόνια παράνομη εισαγωγή και καλλιέργεια γτο σπόρων ή επιμολυσμένων σπόρων. Εκατοντάδες στρέμματα γης είχαν σπαρθεί με μεταλλαγμένο καλαμπόκι και μάλιστα εν αγνοία των ίδιων των αγροτών.
Τα τελευταία χρόνια, αρκετά μονοπώλια επιχορηγούν εντατικά τους επιστήμονες οι οποίοι εργάζονται στον τομέα της γενετικής γεωργίας, με κύριο στόχο πειράματα των γτο. Οι ΗΠΑ οικοδομούν μια πανίσχυρη βιομηχανία γενετικής γεωργίας. Το υπ. γεωργίας των ΗΠΑ ενέγραψε ποσό 400 δις. δολαρίων, για 10ετές πρόγραμμα αγροτικής επιχορήγησης και 180 εκ. δολάρια, για …να πεισθούν οι υπερατλαντικές αγορές να δεχτούν τα γενετικά μεταλλαγμένα φυτά και τρόφιμα. Με απλά λόγια στοχεύουν να μας καθορίσουν πλέον τι θα έχουμε στο καθημερινό μας πιάτο. Και το έχουν καταφέρει ως ένα σημείο μέχρι σήμερα μέσω του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου αλλά και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αν επικρατήσει οριστικά η πολιτική των μεταλλαγμένων, τα συγκεκριμένα μονοπώλια θα καταστούν κυρίαρχοι στην παγκόσμια διατροφική αλυσίδα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Το εμπόριο γτο βρίσκεται στα χέρια ελάχιστων πολυεθνικών, που σημαίνει ότι αυτές έχουν και το μαχαίρι και το πεπόνι.
Με την επιβολή των γτο οι αγροτικοί πληθυσμοί θα μετατραπούν σε άμεσα εξαρτώμενους από τις πολυεθνικές σε όλη την διαδικασία της αγροτικής παραγωγής ( από τον σπόρο, τα φυτοφάρμακα, την επιλογή της καλλιέργειας, την διάθεση των προϊόντων κλπ). Για κάποιους τίθεται και θέμα ηθικής, αφού τα μεταλλαγμένα δεν είναι απαραίτητα. Άρα προς τι αυτή η νέα ανατροπή των σχέσεων ανθρώπου - φύσης; Δε μας έφταναν τόσες που προηγήθηκαν; Φυσικά από τους καπιταλιστές δεν μπορούμε να ζητήσουμε απάντηση σε τέτοιου είδους ερωτήματα, αφού μπρος στο κέρδος δεν τίθενται καν τέτοια ερωτήματα.
Το επιχείρημα που διαφήμισαν οι πολυεθνικές ότι τα μεταλλαγμένα θα εξαλείψουν την πείνα και τον υποσιτισμό από τον πλανήτη, δεν αντέχει σε σοβαρή σκέψη. Τρόφιμα υπάρχουν για ολόκληρη την ανθρωπότητα για τα επόμενα 30 χρόνια (έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Τροφίμων), ενώ η πείνα οφείλεται στην κατανομή του φυσικού πλούτου των πλούσιων και φτωχών κρατών και στις καπιταλιστικές σχέσεις.
Η ενέργεια του Τ. Παπαδόπουλου τον περασμένο Ιούλη, να αναπέμψει το νόμο για τη «ραφοποίηση» των γτο (δηλ. του νόμου για την τοποθέτηση των γτο σε ξεχωριστά ράφια στα καταστήματα και να αναφέρεται ότι είναι μεταλλαγμένα) ήταν άκρως προκλητική και αντίθετη προς το συμφέρον της υγείας του κυπριακού λαού. Το ίδιο το κόμμα των Οικολόγων είχε μιλήσει τότε για παρεμβάσεις της αμερικάνικης πρεσβείας στο προεδρικό…
Η δική μας θέση είναι όπως η Κύπρος διεκδικήσει το δικαίωμα της για να κηρυχθεί σε ζώνη ελεύθερη από καλλιέργεια, εμπορία και διακίνηση γτο, με ένα ξεκάθαρο νομικό πλαίσιο, βάσει του δικαιώματος της πρόληψης και διατήρησης της βιοποικιλότητας του τόπου μας και των δικαιωμάτων των Κυπρίων να επιλέγουν τα προϊόντα της διατροφής τους. Αυτό απαίτησε από την κυβέρνηση και ο ΓΓ του ΑΚΕΛ, Δ. Χριστόφιας σε μεγάλη εκδήλωση που οργανώθηκε από τη Βουλή ενάντια στα γτο.
Κινήματα και οργανώσεις σε όλο τον κόσμο απαιτούν την απαγόρευση των γτο και σεβασμό στην υγεία και τη διατροφική κουλτούρα του λαού της κάθε χώρας. Για μας δεν είναι ζήτημα «καλής» ή «κακής» επιστήμης και τεχνολογίας, αλλά ζήτημα επιδιώξεων αυτών, δηλαδή των μεγάλων μονοπωλίων, που ελέγχουν την επιστήμη και την παραγωγή στις μέρες μας.
Η άσκηση μιας συνεπούς και αποτελεσματικής περιβαλλοντικής πολιτικής, συνδέεται στενά και με ζητήματα οικονομικής ανάπτυξης κι εθνικής ανεξαρτησίας. Η πάλη για την προστασία του περιβάλλοντος οδηγεί αντικειμενικά σε σύγκρουση με τα μεγάλα καπιταλιστικά συμφέροντα.
