(της Κατερίνας Πίσση, Οκτώβρης 2009)
Μαχητικό και πανέτοιμο να αντιμετωπίσει κάθε αντιφοιτητικό μέτρο που θα προωθηθεί από τη νέα ελληνική κυβέρνηση, στα χνάρια της προηγούμενης, πρέπει να είναι το ελληνικό φοιτητικό κίνημα, έχοντας ως βασικό άξονα της δράσης του το αίτημα για ενιαία ανώτατη δημόσια και δωρεάν παιδεία. Το ελληνικό φ.κ., άλλωστε, διαχρονικά συνέβαλλε στην ανάπτυξη του ευρύτερου λαϊκού κινήματος και των κοινωνικών αγώνων. Έχει μια μακρά αγωνιστική παράδοση και είναι συνδεδεμένο με μεγάλους σταθμούς της ελληνικής ιστορίας.
Ήδη από τη δεκαετία του 1920 καταγράφονται μαζικές φοιτητικές διαδηλώσεις, με αιτήματα τη βελτίωση και τον εκσυγχρονισμό της εκπαίδευσης, για την καταστολή των οποίων η κυβέρνηση χρησιμοποίησε το Α’ Σώμα Στρατού (!), ενώ η πρυτανεία προχώρησε σε αντικομμουνιστικές διαλέξεις στα αμφιθέατρα για να «συνετίσει» τους φοιτητές. Η πραγματοποίηση του 1ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Φοιτητών το 1935 σηματοδότησε πιο οργανωμένα βήματα ανάπτυξης του φ.κ, σε μια περίοδο που εξελίσσονταν μεγάλοι εργατικοί αγώνες. Στον ορίζοντα διεκδίκησης μπαίνουν ζητήματα όπως η σίτιση-στέγαση, ο εκδημοκρατισμός των συλλόγων και ο αγώνας κατά του φασισμού, που βρισκόταν σε άνοδο. Κατά τη δικτατορία του Μεταξά, οι αγωνιστές-φοιτητές δέχονται σκληρές διώξεις ενώ οι εκλελεγμένες διοικήσεις των συλλόγων αντικαθίστανται από διορισμένες και το ανώτερο όργανο των φοιτητών διαλύεται.
Στα χρόνια της γερμανικής Κατοχής, η σπουδάζουσα νεολαία μετέχει μαζικά στον εθνικοαπελευθερωτικό-αντιφασιστικό αγώνα. Ο Ιερός Λόχος Λόρδος Μπάιρον της Σπουδάζουσας Αθήνας της ΕΠΟΝ γράφει ιστορία στις μάχες κατά της αγγλικής επέμβασης στην Αθήνα το Δεκέμβρη του ‘44. Η μετεμφυλιακή περίοδος βρίσκει το φ.κ. να οργανώνει τις μεγάλες κινητοποιήσεις για το κυπριακό, ενώ τη δεκαετία του ‘60 αναπτύσσει έντονη αγωνιστική δράση ως αποτέλεσμα της αυξημένης επιρροής της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη, (νεολαία της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς), με βασικό αίτημα το 15% για την Παιδεία. Οι κινητοποιήσεις κορυφώνονται τον Ιούλη του ‘65 με το σύνθημα “1-1-4″ (που αναφέρεται στο άρθρο του Συντάγματος “Η τήρησις του Συντάγματος επαφίεται στον πατριωτισμό των Ελλήνων”) και αντιτάσσεται στις αντισυνταγματικές παρεμβάσεις του παλατιού στην πολιτική. Τότε δολοφονείται από τις δυνάμεις καταστολής ο φοιτητής της ΑΣΟΕΕ Σωτήρης Πέτρουλας, στέλεχος των Λαμπράκηδων. Στα χρόνια της δικτατορίας δημιουργείται η Αντι-ΕΦΕΕ ως μια κεντρική παράνομη οργάνωση που συσπείρωνε τις αντιδικτατορικές-αντιιμπεριαλιστικές δυνάμεις και το φ.κ. πρωταγωνιστεί στις λαϊκές εξεγέρσεις ενάντια στην αμερικανοκίνητη χούντα (εξέγερση Νομικής, Πολυτεχνείο).
Στη μεταπολίτευση το φ.κ. αποκτά μια τεράστια ώθηση, γίνεται κομμάτι του ευρύτερου λαϊκού κινήματος που απαιτεί απεξάρτηση της Ελλάδας από τους ιμπεριαλιστές και μάχεται για την αποχουντοποίηση των Πανεπιστημίων. Ένδειξη της έντονης πολιτικοποίησης και ριζοσπαστικοποίησης είναι η ανάδειξη, το 1977, της Πανσπουδαστικής Συνδικαλιστικής Κίνησης (ΠΣΚ) σε πρώτη δύναμη. Σημαντική επιτυχία είναι η ανατροπή του αντιδραστικού νόμου 815 που είχε ψηφίσει η κυβέρνηση της ΝΔ στα τέλη της δεκαετίας του ‘70.
Στη δεκαετία του ‘80 οι φοιτητές κερδίζουν σημαντικές κατακτήσεις. Το πανελλαδικό συντονιστικό όργανο των φοιτητών, η ΕΦΕΕ (Εθνική Φοιτητική Ένωση Ελλάδας), οργανώνει και εκφράζει τη φοιτητική πάλη ενώ παράλληλα δεν παύει η εσωτερική ιδεολογική διαπάλη. Οι δραματικές διεθνείς εξελίξεις της περιόδου 89-91 επιδρούν στο λαϊκό-εργατικό κίνημα της χώρας και αναπόφευκτα και στο φ.κ., που ακολουθεί πλέον μια καθοδική πορεία. Καταλήγει στα μέσα του ‘90 στη διάλυση της ΕΦΕΕ, με ευθύνη των παρατάξεων ΔΑΠ (ΝΔ) και ΠΑΣΠ (ΠΑΣΟΚ), που πλέον κυριαρχούν και αντιλαμβάνονται ότι ένα οργανωμένο φ.κ. θα είναι αγκάθι στις αντιεκπαιδευτικές πολιτικές που εφαρμόζουν οι κυβερνήσεις των κομμάτων τους. Ταυτόχρονα, πληθαίνουν τα φαινόμενα που ευτελίζουν το φ.κ. (πελατειακές σχέσεις, διαφθορά, υποκατάσταση των πολιτικών θέσεων με πάρτι και σημειώσεις κλπ). Οι αγώνες όμως δεν σταμάτησαν. Το 1991 πραγματοποιούνται μεγάλες κινητοποιήσεις ενάντια στο πολυνομοσχέδιο που ανάμεσα σ’ άλλα προνοούσε κατάργηση των δωρεάν συγγραμμάτων και περιορισμό της φοιτητικής συμμετοχής στην ανάδειξη των πανεπιστημιακών οργάνων, ενώ το 1999 η Ελλάδα συγκλονίζεται με τους μεγαλειώδεις αγώνες μαθητών, φοιτητών, εκπαιδευτικών ενάντια στο «νόμο Αρσένη».
Το 1999 η Διακήρυξη της Μπολόνια σε επίπεδο ΕΕ σηματοδοτεί μια νέα φάση, αφού ανατρέπει συνθέμελα τον κοινωνικό χαρακτήρα της παιδείας και την υποτάσσει στα συμφέροντα του κεφαλαίου και των επιχειρήσεων. Έτσι «γεννήθηκε» ο νόμος-πλαίσιο για τα ΑΕΙ και η προσπάθεια κατάργησης του άρθρου 16 την περίοδο 2006 και 2007, που ισοδυναμούν με λειτουργία των ΑΕΙ σαν επιχειρήσεις, μείωση της χρηματοδότησης, ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων, περικοπές σε σίτιση-στέγαση και συγγράμματα, παρέμβαση των εταιρειών-χορηγών στο περιεχόμενο των σπουδών και της έρευνας κλπ. Σε ένα τέτοιο πανεπιστήμιο δεν ταιριάζει η συνδικαλιστική και πολιτική δράση, εξ’ου και προωθείται η κατάργηση του πανεπιστημιακού ασύλου. Η Προοδευτική Κ.Φ. ήταν η μόνη κυπριακή παράταξη που τάχθηκε ενάντια στα μέτρα αυτά και κάλεσε τους Κύπριους φοιτητές να συμμετέχουν μαζικά στις συνελεύσεις και στις πολύμορφες αγωνιστικές κινητοποιήσεις. Κόντρα στις άλλες παρατάξεις (η Πρωτοπορία στήριξε τα μέτρα και κατασυκοφάντησε τους φοιτητικούς αγώνες), οι προτάσεις της Προοδευτικής για συμμετοχή της ΕΦΕΚ Αθήνας στο Συντονιστικό και στις κινητοποιήσεις εγκρίθηκαν με μεγάλη πλειοψηφία από τη Συνέλευση του συλλόγου.
Το πρόσφατο χτύπημα για την παιδεία είναι η «κοινοτική οδηγία», για τα κολλέγια που συνεργάζονται με ξένα πανεπιστήμια, και η οποία που αναγνωρίζει τα προσόντα των αποφοίτων τους, ως ισότιμων με αυτά των αποφοίτων των ελληνικών πανεπιστημίων (ανεξάρτητα από τα έτη σπουδών και τη χώρα όπου διεξάγονται οι σπουδές). Οι τελευταίες μεγαλειώδεις κινητοποιήσεις έδειξαν τη δύναμη των φοιτητών. Όμως η διαλυτική κατάσταση που επικρατεί στο φοιτητικό και σπουδαστικό κίνημα είναι εμπόδιο στην οργάνωση νικηφόρων αγώνων. Για αυτό είναι αδήριτη ανάγκη η επανασύσταση της ΕΦΕΕ και της ΕΣΕΕ σε αγωνιστική κατεύθυνση, ώστε να υπάρχει πανελλαδικός συντονισμός, παράλληλα με ζωντανές και μαζικές διαδικασίες σε επίπεδο συλλόγων (Συνελεύσεις και Διοικητικά Συμβούλια).
Εμείς θεωρούμε ότι οι Κύπριοι φοιτητές των ελληνικών ΑΕΙ και ΤΕΙ είναι ταυτόχρονα κομμάτι του ελληνικού φ.κ. και δεν πρέπει να μένουν αδιάφοροι. Η αξία των πτυχίων των ελληνικών πανεπιστημίων είναι και δική μας υπόθεση. Το κόστος σπουδών αφορά τους αλλοδαπούς φοιτητές εξίσου, αν όχι περισσότερο. Η απόκρουση των επιταγών της «Μπολόνιας» στην Ελλάδα θα είναι νίκη για το φ.κ. σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Όσοι επιχειρούν να κατεδαφίσουν την δημόσια παιδεία θα ξαναβρούν μπροστά τούς τους φοιτητές ενωμένους σε μια γροθιά. Το δικαίωμα στη μόρφωση δεν παζαρεύεται.
