Ο αγώνας του ελληνικού φοιτητικού κινήματος
(Ιούνης 2006,
του Γιώργου Κουκουμά)
Σε πορεία μετωπικής σύγκρουσης με την ελληνική κυβέρνηση και την πολιτική της βρίσκεται το φοιτητικό κίνημα και οι καθηγητές των ΑΕΙ και ΤΕΙ όλης της Ελλάδας. Και ενώ η συζήτηση εντέχνως σπρώχνεται από τα ΜΜΕ προς το δίλημμα αν θα γίνει ή όχι εξεταστική και για «τα έκτροπα των φοιτητών», καλό είναι να εξετάσουμε το περιεχόμενο της όλης αντιπαράθεσης, τη δρομολογούμενη πολιτική και τη στάση του ελληνικού φοιτητικού κινήματος του οποίου κομμάτι είμαστε και οι Κύπριοι φοιτητές που σπουδάζουμε εδώ.
Εδώ και μερικά χρόνια οι ελληνικές κυβερνήσεις, τόσο η σημερινή όσο και η προηγούμενη, δρομολογούν μια σειρά ριζικών αλλαγών στην εκπαίδευση στη βάση της γενικότερης πολιτικής τους και στις κατευθύνσεις βέβαια των ηγετικών κύκλων της Ε.Ε. Με πυξίδα τη Στρατηγική της Λισσαβόνας και τη Διακήρυξη της Μπολόνιας που μιλά για την περαιτέρω αύξηση της κερδοφορίας και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων της Ε.Ε. επιχειρείται η υποταγή της παιδείας στους νόμους της αγοράς.
Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας λοιπόν, ανέθεσε, σε επιτροπή του ΕΣΥΠ (Εθνικό Συμβούλιο Παιδείας) την επεξεργασία μιας πρότασης για την αναμόρφωση του νόμου πλαισίου που καθορίζει τις αρχές λειτουργίας των ΑΕΙ ο οποίος θα ψηφιστεί εντός του καλοκαιριού σύμφωνα με τις δηλώσεις της Ελληνίδας υπουργού Παιδείας. Ο νόμος-πλαίσιο αυτός σε συνδυασμό με την αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος (το οποίο κατοχυρώνει το δημόσιο και δωρεάν χαρακτήρα της εκπαίδευσης) αποτελεί το θεσμικό υπόβαθρο για την επιχειρηματική λειτουργία των ΑΕΙ στη βάση ιδιωτικοοικονομικών κριτηρίων και τη διεύρυνση της ιδιωτικοποίησης των ιδρυμάτων και της Ανώτατης Εκπαίδευσης.
Πώς επιτυγχάνεται αυτό; Με τη συνεχή μείωση της κρατικής χρηματοδότησης ή τη σύνδεση της χρηματοδότησης των ιδρυμάτων με τις ανάγκες της αγοράς. Το κράτος θα δίνει λεφτά ή ένα ποσοστό στα ΑΕΙ (με τα λεγόμενα «τετραετή επιχειρησιακά προγράμματα» και «συμβάσεις έργου») ανάλογα με τη χρησιμότητα του στην οικονομία και στην αγορά. Ο νόμος μπορεί να αναφέρεται στα ΑΕΙ, αλλά θεωρείται βέβαιο ότι ανάλογες ρυθμίσεις θα περάσουν και στα ΤΕΙ σε κατοπινό στάδιο.
Δηλαδή οι κλάδοι σπουδών που δεν είναι αναγκαίοι ή χρήσιμοι για το επιχειρηματικό κεφάλαιο θα υποχρηματοδοτούνται. Αυτό σημαίνει περικοπή διδακτικών δραστηριοτήτων και ερευνητικών προγραμμάτων, υποβάθμιση της υλικοτεχνικής υποδομή, χωρίς να είναι απομακρυσμένο ενδεχόμενο το κλείσιμό τους. Από την άλλη αυτό θα στρέψει τα ιδρύματα στην επιχειρηματική δραστηριότητα και θα ανοίξει τις πόρτες των Πανεπιστημίων για τις πολυεθνικές. Ο επιχειρηματίας-χορηγός του Πανεπιστημίου θα έχει λόγο και μάλιστα το βαρύνοντα για το περιεχόμενο των σπουδών, θα μπορεί να έχει εκπροσώπους της εταιρίας του να διδάσκουν συγκεκριμένα μαθήματα («με όρους κοινώς αποδεκτούς από το Πανεπιστήμιο και το χορηγό») και επίσης θα μπορεί να έχει πανεπιστημιακές έδρες που θα φέρουν το όνομα της επιχείρησης (πρόταση του Προέδρου του ΠΑΣΟΚ…). Επίσης με τις διατάξεις για την απασχόληση των μελών ΔΕΠ (Διδακτικό και Ερευνητικό Προσωπικό), οι οποίοι θα μπορούν να είναι ταυτόχρονα και στελέχη επιχειρήσεων, ενισχύεται η διαπλοκή με οικονομικά συμφέροντα άμεσα και οργανικά.
ακούστε καλά τι λεν οι φοιτητές:
έξω οι εταιρείες απ’ τις σχολές
Εισάγονται manager στα ΑΕΙ όχι μόνο για τις οικονομικές υπηρεσίες αλλά σε κάθε τομέα και διεύθυνση του πανεπιστημίου. Νομοτελειακά η πανεπιστημιακή έρευνα, όπως δείχνει άλλωστε και η σημερινή εμπειρία, υποτάσσεται στις ανάγκες της κερδοφορίας και εκτελείται κατά παραγγελία των πολυεθνικών ή άλλων οργανισμών. Ήδη το ΝΑΤΟ (!) χτύπησε την πόρτα του Πολυτεχνείου (!) ζητώντας φοιτητές για ερευνητικά προγράμματα σχετικά με νάρκες, υποβρύχιο πόλεμο και βιολογικές δραστηριότητες στους ωκεανούς…
Από την άλλη, ο ιδιώτης θα έχει όπως είπαμε λόγο στο περιεχόμενο των σπουδών. Ασφαλώς αυτό που προέχει για τις ανάγκες τις αγοράς δεν είναι πτυχιούχοι με πλήρη μόρφωση και γνώση του αντικειμένου τους, επιστήμονες με κριτικό πνεύμα αλλά φτηνό ευέλικτο εργατικό δυναμικό με σκόρπιες και εφήμερες γνώσεις, με εξατομικευμένα και υποβαθμισμένα πτυχία που δεν θα διαφέρουν από πιστοποιητικά κατάρτισης: διασπώνται τα πτυχία σε δύο κύκλους, στα μεταπτυχιακά θα παρέχεται κατάρτιση στις εφήμερες ανάγκες τις αγοράς, αξιολογούνται και κατηγοριοποιούνται και συνδέονται με τις επιχειρήσεις.
Περαιτέρω, με το νόμο για την αξιολόγηση των ΑΕΙ και με τα μέτρα διαφήμισης των ιδρυμάτων (όπως ακριβώς γίνεται με ένα προϊόν προς πώληση) προωθείται η «συγκρισιμότητα» και η κατηγοριοποίηση των ιδρυμάτων και των πτυχίων, το οποίο είναι λογική συνέχεια της εμπορευματοποίησης και του ανταγωνισμού. Αυτό άλλωστε αποτελεί μόνιμο στόχο της Ε.Ε.
Πλέον θα καλούμαστε να μιλούμε για την εκπαίδευση με διαφορετικούς όρους αφού εισάγεται η μετατροπή της έννοιας της Παιδείας σε «επένδυση», των ιδρυμάτων σε «επιχειρήσεις» και του εκπαιδευτικού και ερευνητικού έργου σε «παρεχόμενες υπηρεσίες».
Κι ενώ αυτά θα συμβαίνουν στη μέχρι τώρα δημόσια ανώτατη εκπαίδευση η αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος που αναμένεται να ψηφιστεί και από τα δύο μεγάλα κόμματα ανοίγει το δρόμο για την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων τα οποία προβλέπεται να οδηγούν την κούρσα του ανταγωνισμού επιβάλλοντας και τους όρους τους στην εκπαίδευση.
Όχι παιδεία για λίγους κι εκλεκτούς,
αγώνας ενάντια στους ταξικούς φραγμούς
Ο νέος νόμος πλαίσιο περιλαμβάνει επίσης:
- κατάργηση της δωρεάν διανομής συγγραμμάτων: προβλέπεται το ετήσιο χαράτσι για κάθε φοιτητή να είναι πέραν των 1000 ευρώ. Αντί μάλιστα να διανέμεται ένα σύγγραμμα υπάρχει εισήγηση να προμηθευτούν οι βιβλιοθήκες με κάποιο αριθμό συγγραμμάτων και όποιος προλάβει.
- Περιορισμό ως και κατάργηση του πανεπιστημιακού ασύλου. Τη στιγμή που η υποχρηματοδότηση μειώνει το διοικητικό προσωπικό (πχ για τη φύλαξη) και αφήνει τις εγκαταστάσεις ξέφραγο αμπέλι, ενώ ζητήματα που έχουν να κάνουν με κλοπές κλπ μπορούν να επιλυθούν με το σημερινό πλαίσιο η δημαγωγία για την κατάργηση του ασύλου φανερώνει άλλες σκοπιμότητες. Σε συνδυασμό μάλιστα με την κατάργηση της εκπροσώπησης του μαζικού κινήματος στην επιτροπή ασύλου φανερώνεται ότι αυτό που ενοχλεί είναι η ελεύθερη πολιτική και συνδικαλιστική δράση, όπως άλλωστε ενοχλεί και στους χώρους δουλειάς. Το φαινόμενο με τις κάμερες παρακολούθησης που έχουν ήδη εγκατασταθεί σε κάποιες σχολές προφανώς θα γενικευτεί.
- Κατάργηση της δημόσιας και δωρεάν φοιτητικής μέριμνας (σίτισης και στέγασης), πλήρη κατάργηση των μετεγγραφών (για τους Κύπριους φοιτητές έχουν ήδη καταργηθεί) οι οποίες είναι αναγκαίες για τις οικογένειες με περισσότερους από ένα φοιτητή. Αυτά αποτελούν κεκτημένα δεκαετιών και σημαντικό στήριγμα για τις φτωχές και μεσαίες οικογένειες για να μπορούν να σπουδάσουν τα παιδιά τους.
- Θεσμοθέτηση και γενίκευση των διδάκτρων σε όλα τα μεταπτυχιακα προγράμματα.
- διαγραφή των φοιτητών στα 1,5ν έτη σπουδών: το λογικοφανές επιχείρημα για τους «αιώνιους φοιτητές που επιβαρύνουν τον Έλληνα φορολογούμενο» είναι πρόφαση αφού οι φοιτητές που ξεπερνούν τα προβλεπόμενα έτη σπουδών δεν κοστίζουν ούτε ένα ευρώ στο δημόσιο (ούτε βιβλία δικαιούνται, ούτε άλλη ουσιαστική κρατική μέριμνα). Το κυριότερο όμως είναι ότι η ρύθμιση αυτή κτυπά τους κοινωνικά αδύναμους φοιτητές που πρέπει να δουλεύουν παράλληλα με τις σπουδές τους και οι οποίοι αποτελούν τη συντριπτική πλειοψηφία αυτών που ονομάζονται «αιώνιοι φοιτητές». Είναι μάλιστα παράλογο να απαιτείται πιστοποιητικό πλήρους απασχόλησης με ασφαλιστική κάλυψη από τους εργαζόμενους φοιτητές ενώ είναι πασίγνωστο ότι αυτοί αποτελούν τα πρώτα θύματα της ευέλικτης και μαύρης εργασίας. Επιπλέον δεν παίρνεται κανένα μέτρο για τις τραγικές ελλείψεις στα εργαστήρια που υποχρεώνουν μεγάλη μερίδα φοιτητών να παρατείνουν κατά ένα χρόνο τις σπουδές τους ή για το γεγονός ότι τα βιβλία δίνονται παραμονές εξεταστικών προτρέποντας ουσιαστικά τους φοιτητές να διαβάζουν μόνο την περίοδο αυτή.
με το Πανελλαδικό Συντονιστικό
Απέναντι σε όλα αυτά συσπειρώθηκαν χιλιάδες φοιτητές και δεκάδες φοιτητικοί σύλλογοι με ένα διεκδικητικό πλαίσιο αιτημάτων συγκροτώντας το Πανελλαδικό Συντονιστικό των ΑΕΙ και ΤΕΙ, το όποιο δραστηριοποιείται ενάντια σε όλα αυτά εδώ και ενάμιση χρόνο. Αποτελεί τον πόλο της ελπίδας και της αντίστασης στο ελληνικό φοιτητικό κίνημα. Αποτελεί τη διέξοδο από το την αδράνεια, τη διαφθορά και τις πελατειακές σχέσεις που κυριαρχούν και συντηρούνται στο κίνημα από τις φοιτητικές παρατάξεις των δύο μεγάλων κομμάτων ΔΑΠ και ΠΑΣΠ
Η Προοδευτική Κίνηση Κυπρίων Φοιτητών Αθήνας, με αφετηρία τη θέση ότι αποτελούμε κομμάτι του ελληνικού κινήματος, πρότεινε στην περσινή Γενική Συνέλευση της ΕΦΕΚ τη συμμετοχή της ΕΦΕΚ Αθήνας στο Συντονιστικό και τη συμμετοχή μας στις κινητοποιήσεις. Η θέση και των Κυπρίων φοιτητών είναι στο Πανελλαδικό Συντονιστικό των ΑΕΙ και ΤΕΙ. Ο αντίπαλος, τα προβλήματα και τα αιτήματα μας είναι κοινά με αυτά των Ελλήνων συμφοιτητών μας. Άρα και η δράση μας κοινή. Η πρότασή μας έγινε αποδεκτή από τη συντριπτική πλειοψηφία της Συνέλευσης (με μόνες αρνητικές ψήφους αυτές της ΦΠΚ Πρωτοπορία). Βέβαια στις κινητοποιήσεις εδώ και ενάμιση χρόνο παρόντες είναι μόνο οι Προοδευτικάριοι. Οι άλλες τάσεις του κυπριακού φοιτητικού κινήματος θα πρέπει να τοποθετηθούν γιατί απέχουν από τις αγώνες και την ίδια στιγμή η Πρωτοπορία θα πρέπει να ξεκαθαρίσει και ρητά αν αποδέχεται τα όσα δρομολογούνται.
Οι τελευταίες όμως εξελίξεις έχουν φέρει τα πράγματα στο απροχώρητο. Τα σχέδια της ελληνικής κυβέρνησης οδήγησαν σε κινητοποιήσεις τους φοιτητές και τα διεκδικητικά πλαίσια του Συντονιστικού λειτούργησαν ως κάλεσμα για Ενιαία, Ανώτατη, Δημόσια και Δωρεάν Παιδεία και για αγωνιστικό συντονισμό των φοιτητών και σπουδαστών σε πανελλαδικό επίπεδο. Το πλαίσιο του Συντονιστικού διαμορφώνεται με βάση τις σύγχρονες ανάγκες των φοιτητών, αυτό που χρειαζόμαστε και όχι με βάση αυτό που ίσως μας παραχωρήσουν. Διεκδικεί αυτό που θα δώσει λύσεις και όχι αυτό δεν χειροτερεύει την κατάσταση. Δεν υπερασπίζεται τα χάλια της σημερινής κατάστασης στα Πανεπιστήμια αλλά αντιπαλεύει συνολικά την πολιτική που είναι υπεύθυνη για αυτά. Το Πανελλαδικό Συντονιστικό έχει ως προτεραιότητα τη συμπαράταξη στους αγώνες με μαθητικό αλλά κυρίως με το εργατικό κίνημα, ούτως ώστε να η μάχη που δίνεται για την Παιδεία να γίνει παλλαϊκή υπόθεση και η νίκη του να αποτελέσει κοινωνική κατάκτηση και εφαλτήριο νέων αγώνων για όλο το λαό.
Τις τελευταίες τρεις εβδομάδες που η κατάσταση έχει φουντώσει, κλιμακώνονται οι διεργασίες του φοιτητικού κινήματος με μαζικές συνελεύσεις και κινητοποιήσεις έχει τεθεί το ζήτημα πώς πρέπει να συνεχιστεί ο αγώνας. Κατά τη δική μας άποψη, βασική προϋπόθεση για τη νικηφόρα πορεία και την αποτελεσματικότητα της μάχης που δίνουν οι φοιτητές είναι η μαζικότητα, η ευρύτερη δυνατή συμμετοχή των φοιτητών και σπουδαστών στις κινητοποιήσεις. Αυτό που έδωσε τη νίκη στους Γάλλους συμφοιτητές μας ήταν η συμμετοχή τριών εκατομμυρίων ανθρώπων και ο συντονισμός φοιτητών και εργατικών συνδικάτων.
όλες και όλοι στους δρόμους
πριν μας πετάξουν στους δρόμους
Κάθε μορφή αγώνα (καταλήψεις, πορείες, κλεισίματα δρόμων) που μπορεί να βοηθήσει στη μαζικοποίηση των κινητοποιήσεων και στην πλατιά στήριξη από το λαό αξιοποιείται, με γνώμονα πάντα οι φοιτητές να μην πάνε στα σπίτια τους αλλά να γεμίσουν τους δρόμους της Αθήνας με τα αιτήματα, τη φωνή και την αποφασιστικότητά τους. Βέβαια οι δεξιές παρατάξεις (ΔΑΠ-ΝΔΦΚ και η δική μας η Πρωτοπορία) συνηγορούν σε όσα γίνονται, είτε ρητά είτε με διακοπές στη Μύκονο.
Εμείς, απορρίπτοντας αυτή τη λογική, επιμένουμε ταυτόχρονα σε μαζικές κινητοποιήσεις, κλεισίματα δρόμων, συναυλίες, παραστάσεις διαμαρτυρίας, εξορμήσεις σε γειτονιές και χώρους δουλειάς για ενημέρωση των εργαζομένων. Επιμένουμε σε μαζικές και δυναμικές κινητοποιήσεις με διεκδικητικό πλαίσιο και συνολική αντιπαράθεση με την πολιτική των ιδιωτικοποιήσεων και την κατεδάφιση του δημόσιου Πανεπιστημίου. Επιμένουμε σε συμπαράταξη με το εργατικό κίνημα, μια φωνή και μια γροθιά!
- Η αποστολή του Πανεπιστημίου και της ανώτατης εκπαίδευσης πρέπει να είναι η διαμόρφωση επιστημόνων με πλήρη μόρφωση, με πτυχία με αξία, με κριτικό πνεύμα, χρήσιμων για την κοινωνία και όχι για το κεφάλαιο,.
- Παραγωγή γνώσης και έρευνας κρατικά χρηματοδοτούμενης που θα είναι στην υπηρεσία του λαού και των σύγχρονων αναγκών του. Όχι έρευνα που θα βγάζει υγιεινό και χρήσιμο κάθε τι που αυξάνει τα κέρδη των μεγαλοεπιχειρηματιών ή θα διευκολύνει ιμπεριαλιστικούς μηχανισμούς.
- Πανεπιστήμιο ως χώρος διακίνησης και όσμωσης ιδεών, ελευθερίας, δημιουργίας και δημοκρατίας όχι μεγάλα big brother υποτακτικών και συμβιβασμένων νέων.
- Δουλειά με δικαιώματα και ικανοποιητικούς μισθούς.
Όπως και να έχουν τα πράγματα, οι εξελίξεις οδηγούνται στη μετωπική σύγκρουση του φοιτητικού κινήματος με την ελληνική κυβέρνηση, τον ετσιθελισμό της Μαριέττας Γιαννάκου και τις δυνάμεις καταστολής που έχουν ήδη πιάσει δουλειά με δακρυγόνα και κλομπ.
Ο γαλλικός Μάρτης έδειξε ότι λαός, νεολαία και εργατιά, έχει τη δύναμη να αναστέλλει και να ανακόπτει αντιλαϊκά μέτρα. Οι ιστορικές εβδομάδες στο Παρίσι ήταν ελπιδοφόρες γιατί αποτέλεσαν μια διαδικασία συνειδητοποίησης που βίωσε η γαλλική νεολαία που είχε μάλιστα ως αφετηρία το «όχι» στο ευρωσύνταγμα. Διότι το επίμαχο άρθρο του Βιλπέν στη Γαλλία ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε στο ποτήρι της αγανάκτησης για μια γενιά που βλέπει το μέλλον της και τα δικαιώματα της να υποθηκεύονται από τις επιλογές της γαλλικής κυβέρνησης. Και οι επιλογές αυτές, όπως και οι επιλογές της ελληνικής κυβέρνησης δεν είναι καπρίτσια ή ιδιορρυθμίες της Μαριέττας Γιαννάκου ή του Κ. Καραμανλή. Είναι επιλογές που εντάσσονται στις κατευθύνσεις της Στρατηγικής της Λισσαβόνας, επιλογές βαθιά αντιλαϊκές και συντηρητικές που υπαγορεύονται από τις Βρυξέλλες. Γι’ αυτό άλλωστε μας αφορούν όλους.
Οι κινητοποιήσεις των φοιτητών της Γαλλίας και τώρα της Ελλάδας, σίγουρα δεν μπορούν να συγκριθούν με το Μάη του 68 αφού σήμερα δεν διεκδικούμε κάτι περισσότερο αλλά τα αυτονόητα: δημόσια και δωρεάν μόρφωση, δουλειά με δικαιώματα. Κι όμως ο δρόμος της αντεπίθεσης, ο δρόμος για τα μεγάλα οράματα έχει ήδη ανοίξει. Τον χαράσσει η νεολαία, η εργατιά, η Αριστερά!
