ΟΧΙ στο νόμο πλαίσιο

(Απρίλης 2007,

του Μάριου Λοϊζίδη)

Στη Βουλή βρίσκεται από τις 20 του Φλεβάρη ο νόμος - πλαίσιο για την ανώτατη εκπαίδευση, που τελικά προωθήθηκε χωρίς ουσιαστικές αλλαγές σε σχέση με το προσχέδιο που είχε δώσει η κυβέρνηση τον περασμένο Ιούνη. Το βασικό χαρακτηριστικό του νόμου είναι ότι θα επιβάλει στα δημόσια ιδρύματα να λειτουργήσουν ανταγωνιστικά και ανταποδοτικά, σαν επιχειρήσεις. Βασικοί του άξονες:

• «Τετραετή αναπτυξιακά προγράμματα», κοινώς συμφωνίες ανάμεσα στην κυβέρνηση και τα ιδρύματα στις οποίες κριτήριο για την χρηματοδότηση των σχολών θα είναι η προώθηση της σύμπραξης με τις εταιρίες, της επιχειρηματικής λειτουργίας Αυτό θα είναι κάτι σαν business plan που θα ελέγχεται και θα εγκρίνεται από το υπουργείο. Θα είναι ασφυκτικότερος ο κυβερνητικός έλεγχος προς τα ιδρύματα και μάλιστα η εκάστοτε κυβέρνηση θα έχει δυνατότητα να εκβιάσει τα ιδρύματα, προκειμένου να υποταχθούν σ’ αυτού του τύπου σχεδιασμό. Και σε αυτή την περίπτωση όμως το κράτος θα χρηματοδοτεί μόνο ένα μέρος της λειτουργίας και των δραστηριοτήτων των ιδρυμάτων και για το υπόλοιπο το ίδρυμα θα πρέπει να βρίσκει άλλους χρηματοδότες που είναι προφανώς οι επιχειρήσεις και τα δίδακτρα, όπως μας διδάσκει και η εμπειρία άλλων χωρών της Ευρώπης.
• «Μanagers» στις σχολές θέση η οποία προκύπτει ως ανάγκη του νέου τρόπου λειτουργίας των ιδρυμάτων σαν τις επιχειρήσεις. Παρά τις ανάγκες σε διοικητικό προσωπικό ποτέ δεν υπήρξε ανάγκη ενός διευθυντικού στελέχους. Εντούτοις το νομοσχέδιο εισάγει το «manager» που ονομάζεται Γραμματέας του ΑΕΙ ο οποίος θα συντονίζει τις οικονομικές και διοικητικές υπηρεσιών του ιδρύματος και θα συμμετέχει με δικαίωμα λόγου στη Σύγκλητο και στο Πρυτανικό Συμβούλιο. Στην πράξη θα είναι αυτός που θα κλείνει συμφωνίες με τις επιχειρήσεις για λογαριασμό του ιδρύματος, θα έχει γνώμονα το μέγιστο δυνατό κέρδος με το ελάχιστο δυνατό κόστος και γενικότερα θα φέρει την κουλτούρα της αγοράς μέσα στο ίδρυμα.
• Κατάργηση του δικαιώματος στη δωρεάν παροχή όλων των απαραίτητων συγγραμμάτων για κάθε μάθημα που ίσχυε μέχρι τώρα.
• Αντικατάσταση του δικαιώματος στις δωρεάν σπουδές με δάνεια και ανταποδοτικές υποτροφίες που θα χρεώνουν τους φοιτητές και τις οικογένειές τους (αρ.13). Αυτό μας δίνει και μια ιδέα σε ποιο ύψος πρόκειται να βρεθεί το κόστος σπουδών ενώ ξεκάθαρα αναιρεί την έννοια της δωρεάν παιδείας.
• Περιορισμός και άνοιγμα του δρόμου για κατάργηση του ασύλου και χτύπημα της συνδικαλιστικής και πολιτικής δράσης. Στο ιδιωτικοποιημένο πανεπιστήμιο δεν υπάρχει χώρος για ελεύθερη διακίνηση ιδεών, για ελεύθερη έκφραση διαφορετικών επιστημονικών αντιλήψεων και αμφισβήτηση της πολιτικής τους. Το μόνο που αναγνωρίζεται είναι η ασυλία των επιχειρήσεων στο καθορισμό των αποφάσεων και του περιεχομένου σπουδών. Άρα οι κινητοποιήσεις και η οργανωμένη πάλη θα θεωρείται «κατάχρηση» του ασύλου (σελ.9 της αιτιολογικής έκθεσης). Όπως ενοχλεί η συνδικαλιστική οργάνωση στο χώρο της δουλειάς, η ριζοσπαστική δράση μέσα στην κοινωνία έτσι ενοχλεί και η πολιτική δράση μέσα στα πανεπιστήμια.
• Υποβάθμιση των σπουδών, αντικατάσταση της ολόπλευρης μόρφωσης από την αποσπασματική κατάρτιση (αρ. 16). Η «ζήτηση» των εταιρειών για τις σπουδές θα οδηγήσει σε προγράμματα σπουδών υποβαθμισμένα, ταχύρυθμα, αποστεωμένα. Έτσι, θα εκπληρώνεται ο στόχος του κεφαλαίου για φτηνό και ευέλικτο εργατικό δυναμικό. Διότι, όταν ο πτυχιούχος έχει παρακολουθήσει πολλά χρόνια σπουδών και προγράμματα υψηλού επιστημονικού επιπέδου, είναι πιο απαιτητικός και κοστίζει περισσότερο στον εργοδότη. Όταν όμως έχει κάνει σύντομες σπουδές, όταν έχει καταρτιστεί αποκλειστικά στις πρόσκαιρες απαιτήσεις των επιχειρήσεων και οι γνώσεις του έχουν ημερομηνία λήξης, τότε δε βγαίνει στην αγορά εργασίας με μεγάλες αξιώσεις και είναι ευάλωτος στην πίεση της εργοδοσίας για πιο χαμηλούς μισθούς και λιγότερα δικαιώματα.
• Αποβολή των φοιτητών αν δεν ολοκληρώνουν τις σπουδές τους έγκαιρα (οι οποίοι σήμερα δεν κοστίζουν τίποτα στο ίδρυμα), την ώρα που η ίδια η κυβερνητική πολιτική αναγκάζει ένα μεγάλο μέρος να εργάζεται παράλληλα για να αντέξει το δυσβάσταχτο κόστος σπουδών.

Απέναντι σε αυτά και άλλα πολλά έχει ξεσηκωθεί ένα δυνατό κίνημα στην Παιδεία με πολύμηνη και πολύμορφη δράση. Ένα κίνημα το οποίο διαμορφώνει τα αιτήματά του στη βάση των αναγκών των φοιτητών και της νεολαίας και δεν μπαίνει στο παζάρεμα του τι θα χάσει. Κόντρα σε μια αήθη επίθεση και παραπληροφόρηση από όλα τα ελληνικά ΜΜΕ, αστυνομική βία, προσπάθεια ποινικοποίησης και συκοφάντησης των αγώνων το κίνημα κρατά γερά. Βέβαια κάθε αγώνας (εθνικός, πολιτικός, κοινωνικός, ταξικός) έχει πάντα κάποιο κόστος. Είναι εκτίμησή μας όμως ότι αυτά που διακυβεύονται να χαθούν με τα δρομολογούμενα μέτρα είναι πολύ περισσότερα από τη μεταφορά της εξεταστικής.

Οι μάχες που δίνει το κίνημα της Παιδείας στην Ελλάδα αφορούν και τους Κύπριους φοιτητές. Το κόστος σπουδών μας αφορά εξίσου αν όχι περισσότερο. Ήδη η δημόσια και δωρεάν παιδεία και φοιτητική μέριμνα κουτσουρεύεται καθημερινά. Σε μερικές σχολές έχουν ήδη επιβληθεί δίδακτρα για τους μη κοινοτικούς αλλοδαπούς φοιτητές, έχουν επιβληθεί δίδακτρα σε ορισμένα μεταπτυχιακά προγράμματα, για τους Κύπριους φοιτητές αποκόπηκε το δικαίωμα της μετεγγραφής ενώ με διάφορες αποφάσεις αποκόπτονται μερικώς τα δωρεάν συγγράμματα.

Η ουσιαστική αξία των πτυχίων των ελληνικών πανεπιστημίων αφορά όλους τους αποφοίτους τους. Αν τα δημόσια πανεπιστήμια της Ελλάδας καταρρακωθούν και υποβαθμιστούν στο ίδιο επίπεδο με κάποια ιδρύματα που θα πουλούν πτυχία αυτό θα έχει αντίκτυπο για όλους τους κατόχους ελληνικών πτυχίων. Αν η ίδια η Ελλάδα αντιμετωπίζει με αυτό τον τρόπο τα πανεπιστήμια και τα πτυχία μας, προφανώς την ίδια μεταχείριση θα βρουν και οι Κύπριοι φοιτητές όπου και αν συνεχίσουν. Ο αγώνας, λοιπόν, γίνεται ώστε αυτό το πτυχίο να έχει πραγματική και ουσιαστική αξία.

Αυτά όμως που δρομολογούνται στην Ελλάδα αποτελούν κεντρικές πολιτικές επιλογές σε ευρωπαϊκό επίπεδο και διοχετεύονται σε όλες τις χώρες-μέλη. Στην Κύπρο γνωρίζουμε καλά τόσο το μεγάλο κεφάλαιο όσο και η δεξιά καραδοκούν για πολύ χειρότερες αναδιαρθρώσεις από αυτές που επεξεργάζεται η ελληνική κυβέρνηση. Η έκβαση του αγώνα που δίνουν μαθητές- φοιτητές-πανεπιστημιακοί στην Ελλάδα σίγουρα θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό όσα ενδεχόμενα να συναντήσει σε μερικά χρόνια η κυπριακή παιδεία.

Η φοιτητική ένωση των Κυπρίων της Αθήνας, ΕΦΕΚ Αθήνας, με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης συμμετέχει στις κινητοποιήσεις του ελληνικού φοιτητικού κινήματος. Η Προοδευτική, η παράταξη της Αριστεράς στο κυπριακό φοιτητικό κίνημα είναι παρούσα, μόνη από τις άλλες κυπριακές παρατάξεις, σε όλες τις πανεκπαιδευτικές και παμφοιτητικές κινητοποιήσεις και στις Γενικές Συνελεύσεις των σχολών. Παράλληλα δίνει τη μάχη μέσα στο ΔΣ της ΕΦΕΚ ούτως ώστε ο σύλλογός μας να έχει αγωνιστικό προσανατολισμό ενάντια στην πολιτική των ιδιωτικοποιήσεων. Προκειμένου να αποσυρθεί οριστικά ο νόμος-πλαίσιο και να ματαιωθεί κάθε σχεδιασμός για ίδρυση των ιδιωτικών πανεπιστημίων. Για να ανοίξει ο δρόμος των ριζοσπαστικών αλλαγών στη παιδεία, στο περιεχόμενό της, και στον προσανατολισμό της αρχίζοντας με γενναία αύξηση των δαπανών για την παιδεία στο 15% του ΑΕΠ. Κατοχυρώνοντας δωρεάν σπουδές για κάθε φοιτητή και δημόσια παιδεία που να παρέχει ολόπλευρη μόρφωση, πλήρη επαγγελματική ικανότητα κι επιστημονική επάρκεια.