Παιδεία δημοκρατίας και ειρήνης

(του Φύτου Παντελή,

Μάρτης 2009)

O ρόλος της παιδείας είναι καθοριστικός για το μέλλον της νέας γενιάς κάθε τόπου αλλά και τις ίδιες τις κοινωνίες. Σε αυτή εμπίπτουν η δομή και ο χαρακτήρας του σχολείου, το περιεχόμενο και η ποιότητα της εκπαίδευσης, οι αξίες που προάγει η διαδικασία και οι συνθήκες της μάθησης, οι υλικοτεχνικές υποδομές και μια σειρά από άλλα στοιχεία.

Η κυπριακή δημόσια εκπαίδευση, εδώ και αρκετά χρόνια συσσωρεύει αδιέξοδα. Είναι αλήθεια ότι την τελευταία πενταετία έχουν γίνει σημαντικά βήματα, παραμένει όμως επιτακτική η ανάγκη μιας προοδευτικής μεταρρύθμισης, που θα προωθήσει ριζοσπαστικές τομές στην εκπαίδευση. Αυτό είναι αναπόφευκτο ότι θα ανοίγει μέτωπα με τα συντηρητικά κατεστημένα που υπάρχουν μέσα στο δημόσιο σχολείο από την ανεξαρτησία.

Η προώθηση της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης ήταν μια από τις βασικές δεσμεύσεις του Προέδρου Χριστόφια, αφού ήταν καθολική εκτίμηση ότι οι ρυθμοί υλοποίησης της τα προηγούμενα χρόνια, δεν ήταν αυτοί που αναμέναμε. Αυτό είναι στο επίκεντρο της πολιτικής της σημερινής κυβέρνησης για την παιδεία και δε θα μπορούσε να ήταν διαφορετικά, αφού κεντρικός άξονας της είναι η ανάδειξη νέων ανθρώπων με κριτήριο, με ιδανικό την ελευθερία, τη δημοκρατία, την κοινωνική δικαιοσύνη, τις πανανθρώπινες αξίες, η προαγωγή ικανοτήτων και γνώσεων από όλο το φάσμα των επιστημών.

Εδώ εντάσσεται η επέκταση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης από 10 στα 12 χρόνια, ο στόχος να ανατραπούν οι αντιδημοκρατικές αντιλήψεις για τη λειτουργία της σχολικής κοινότητας, να μπουν στην άκρη οι μέθοδοι στείρας παπαγαλίας κι αποσπασματικών γνώσεων, να εκσυγχρονιστούν τα αναλυτικά προγράμματα. Δηλαδή, κόντρα στο ρεύμα της εποχής για παιδεία της «οικονομίας της αγοράς», στην Κύπρο κτίζουμε ένα «δημοκρατικό σχολείο της αγοράς του δήμου». Το όλο εκπαιδευτικό σύστημα προσεγγίζεται ως ενιαίο σύνολο και η εκπαιδευτική πολιτική διαμορφώνεται στη βάση επιστημονικών μελετών. Μεγάλα βήματα γίνονται και στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με την ανάπτυξη της δημόσιας παιδείας και της φοιτητικής μέριμνας, ώστε κάθε νέος να μπορεί να σπουδάζει στον τόπο του.

Προς αυτή την κατεύθυνση έχουν γίνει σημαντικά βήματα: η λειτουργία του ΤΕΠΑΚ, του Ανοιχτού Πανεπιστημίου, της Νομικής Σχολής, η εξαγγελία ίδρυσης Ιατρικής Σχολής, Σχολής Καλών Τεχνών και Δραματικής Σχολής και προωθείται η αναθεώρηση της νομοθεσίας των ιδιωτικών πανεπιστημίων και η κατάργηση των διδάκτρων στα μεταπτυχιακά των δημόσιων πανεπιστημίων. Ιστορικό βήμα αποτέλεσε το νέο πακέτο φοιτητικής μέριμνας ύψους 12 εκ. ευρώ που εξαγγέλθηκε πρόσφατα. Ακόμα η θεσμοθέτηση της δημόσιας και δωρεάν υποχρεωτικής προδημοτικής, η πιλοτική εφαρμογή του ενιαίου ολοήμερου υποχρεωτικού σχολείου, η εφαρμογή της δωρεάν μεταφοράς όλων των μαθητών, είναι μερικές από τις πτυχές της μεταρρύθμισης. Από τις σημαντικότερες πτυχές όμως είναι η διαδικασία που έχει αρχίσει για τον εκσυγχρονισμό των αναλυτικών προγραμμάτων όλων των μαθημάτων από την Α’ δημοτικού μέχρι τη Γ’ λυκείου. Οι επιστημονικές επιτροπές που θα αναλάβουν το έργο της αξιολόγησης και υποβολής προτάσεων για προσθήκες ή αλλαγές στα σχολικά βιβλία, έχουν ήδη καταρτιστεί με επιστήμονες εγνωσμένου κύρους, γεγονός που έχει χαιρετιστεί καθολικά από κόμματα και οργανώσεις.

Ωστόσο είναι αρκετοί αυτοί που πολεμούν τις κινήσεις της κυβέρνησης. Με αφορμή μάλιστα τη διαδικασία αυτή, την οποία μάλιστα πολύ λανθασμένα συνδέουν με το στόχο που τέθηκε για τη φετινή σχολική χρονιά (ο οποίος μιλά για «καλλιέργεια κουλτούρας ειρηνικής συμβίωσης, αμοιβαίου σεβασμού και συνεργασίας Ε/κ και Τ/κ, με στόχο την απαλλαγή από την κατοχή και την επανένωση της πατρίδας και του λαού μας». Αλήθεια, (πού ακριβώς διαφωνούν;..) έχει εξαπολυθεί μια σταυροφορία σοβινισμού με στόχο το ΑΚΕΛ, τον Πρόεδρο και τον υπουργό παιδείας. Ψέματα, ανακρίβειες, παραφιλολογίες και σενάρια φαντασίας έχουν επιστρατευθεί προκειμένου να αποδειχθεί ότι επιχειρείται «αλλοίωση της ιστορίας», «αφελληνισμός του νησιού» κλπ. Προφανής στόχος είναι να τρομοκρατηθεί η ελληνοκυπριακή κοινότητα και να χρησιμοποιηθεί αυτό εναντίον του Προέδρου και του ΑΚΕΛ.  Δε δίστασαν οι «ελληναράδες» να βάλουν στο στόχαστρο τους το μοναδικό ελληνικό σχολείο στα κατεχόμενα, το Γυμνάσιο Ριζοκαρπάσου, επειδή (άκουσον-άκουσον) οι μαθητές και οι καθηγητές του ήθελαν να ανεβάσουν ένα θεατρικό έργο, εμπνευσμένο από το διήγημα του Σαμαράκη «Το ποτάμι», το οποίο μιλά για την ειρήνη και την αδελφοσύνη των λαών.

Εμείς εδώ και δεκαετίες υποστηρίζουμε την ανάγκη εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης και τονίζουμε την ανάγκη αντικειμενικής κι επιστημονικής συγγραφής της ιστορίας του τόπου μας. Είτε το παραδέχονται είτε όχι, η επίσημη ιστορία είναι γραμμένη στα μέτρα της δεξιάς και δεν είναι λίγες ή ασήμαντες οι παραλείψεις και οι ανακρίβειές της. Εμείς εδώ και χρόνια έχουμε πολύ ξεκάθαρη εκτίμηση. Λείπουν από τα βιβλία ιστορίας οι αιώνες ειρηνικής συμβίωσης και οι κοινοί εργατικοί αγώνες Ε/κ και Τ/κ, λείπουν σαφείς αναφορές στα γεγονότα του 1963-64, του 1967 και στα εγκλήματα της ακροδεξιάς και των δύο κοινοτήτων. Λείπει ακόμα ο ρόλος του ΝΑΤΟ στο ματοκύλισμα της πατρίδας μας και τέλος λείπει μια ξεκάθαρη εικόνα για την προδοτική δράση της ΕΟΚΑ Β’ και το φασιστικό πραξικόπημα.

Τώρα γιατί αυτά ενοχλούν κάποιους; Προφανώς ξέρουν ότι αν μιλήσουμε για πραξικόπημα, οι μαθητές θα ζητήσουν να μάθουν ποιοι είναι οι πραξικοπηματίες. Αν οι μαθητές διαβάσουν και δουν εικόνες από τις σφαγές Τ/κ γυναικόπαιδων από Ε/κ φασίστες, θα θέλουν να μάθουν ονόματα. Αν η νέα γενιά της Κύπρου γνωρίζει ποιος είναι ο ρόλος του ΝΑΤΟ στα διχοτομικά σχέδια, θα διερωτηθούν πώς είναι δυνατόν σήμερα κάποιοι Κύπριοι να στηρίζουν το ΝΑΤΟ. Αυτό θέλουν να αποφύγουν. Κι αν είναι πολύ κατανοητό γιατί ο ΔΗΣΥ και το ΕΥΡΩΚΟ θέλουν να τα αποφύγουν αυτά, είναι ακατανόητο γιατί υπάρχουν στελέχη του ΔΗΚΟ και της ΕΔΕΚ, που σε άλλες εποχές ήταν μαζί μας στην πρώτη γραμμή ενάντια στο φασισμό, σήμερα να συμμετέχουν στην εκστρατεία μισαλλοξίας. Αυτοί δε που ισχυρίζονται ότι «δε χρειάζεται τέτοιου είδους μαθήματα η κοινωνία μας», μάλλον θα πρέπει να αναθεωρήσουν μετά τις πρόσφατες επιθέσεις εναντίον Τ/κ, τους βανδαλισμούς μουσουλμανικών κοιμητηρίων, αλλά και τη δράση της Χρυσής Αυγής μέσα στα σχολεία της Κύπρου.

Τα βήματα που γίνονται σήμερα μέσα από την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, είναι προοδευτικά και σημαντικά. Μια παιδεία της ειρήνης, της δημοκρατίας, με ανθρωποκεντρικό προσανατολισμό, είναι η μαγιά για να φτιάξουμε τον κόσμο της ειρήνης και της αδελφοσύνης των λαών. Η αλήθεια για την ιστορία της πατρίδας μας, είναι αναγκαία προϋπόθεση για να αλλάξουμε σελίδα και να αρχίσουμε να γράφουμε την ιστορία της επανένωσης…!